vai-tro-cua-giong-vat-nuoi

Vai trò của giống vật nuôi trong chăn nuôi: lý thuyết và bài tập

XEM NHANH

Vai trò của giống vật nuôi trong chăn nuôi rất rõ ràng: giống quyết định năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Trong cùng điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc, mỗi giống cho lượng trứng, thịt, sữa và chất lượng sản phẩm khác nhau. Ví dụ quen thuộc trong sách Công nghệ 7 là gà Lơ go đẻ 250–270 quả trứng/năm, còn gà Ri chỉ đẻ 70–90 quả/năm. Phần dưới đây tóm tắt khái niệm giống vật nuôi, cách phân loại, điều kiện công nhận giống, hai vai trò chính kèm bảng số liệu, cùng bài tập có lời giải để bạn ôn tập nhanh và làm bài chắc tay hơn.

Kiến thức này nằm ở bài nào trong sách Công nghệ 7?

Nội dung “giống vật nuôi” và “vai trò của giống trong chăn nuôi” là Bài 31: Giống vật nuôi, thuộc phần Chăn nuôi của sách Công nghệ 7 chương trình cũ (trước chương trình giáo dục phổ thông 2018).

Với chương trình mới, sách Công nghệ 7 bộ Kết nối tri thức có Bài 9: Giới thiệu về chăn nuôi, tập trung vào vai trò, triển vọng của chăn nuôi, các loại vật nuôi phổ biến và phương thức chăn nuôi. Phần khái niệm và vai trò của giống được học sâu hơn ở Công nghệ 11 (Công nghệ chăn nuôi) bộ Kết nối tri thức, Bài 3: Khái niệm, vai trò của giống trong chăn nuôi. Vì vậy, kiến thức trong bài này vẫn hữu ích cho học sinh lớp 7 khi tìm hiểu vì sao người chăn nuôi phải chọn giống, và là nền tảng cho chương trình lớp 11.

Giống vật nuôi là gì?

Giống vật nuôi là sản phẩm do con người tạo ra, gồm những con vật có chung đặc điểm và tính di truyền ổn định. Cụ thể, mỗi giống vật nuôi đều có đặc điểm ngoại hình giống nhau, năng suất và chất lượng sản phẩm như nhau, đồng thời truyền được các đặc điểm đó cho đời sau.

Giống Đặc điểm nhận biết
Vịt cỏ Tầm vóc nhỏ, nhanh nhẹn, dễ nuôi, lông nhiều màu
Bò sữa Hà Lan Lông lang trắng đen, cho sản lượng sữa cao
Lợn Lan-đơ-rát (Landrace) Thân dài, tai to rủ xuống che trước mặt, tỉ lệ thịt nạc cao

Tính di truyền ổn định của giống gắn với vật chất di truyền là gen. Bạn có thể đọc thêm bài gen là gì để hiểu vì sao con sinh ra thường mang đặc điểm của bố mẹ.

vai-tro-cua-giong-vat-nuoi-1

Vai trò của giống vật nuôi trong chăn nuôi

Giống vật nuôi có hai vai trò chính: quyết định năng suất chăn nuôi và quyết định chất lượng sản phẩm chăn nuôi.

1. Giống quyết định năng suất chăn nuôi

Trong cùng điều kiện nuôi dưỡng và chăm sóc, các giống khác nhau sẽ cho năng suất khác nhau. Bảng sau là số liệu thường dùng trong sách Công nghệ 7:

Giống vật nuôi Năng suất
Gà Lơ go 250–270 quả trứng/năm/con
Gà Ri 70–90 quả trứng/năm/con
Bò sữa Hà Lan 5.500–6.000 kg sữa/chu kì tiết sữa/con
Bò Sin 1.400–2.100 kg sữa/chu kì tiết sữa/con

Từ bảng có thể thấy, ở mức năng suất cao nhất, gà Lơ go đẻ gấp khoảng 3 lần gà Ri (270 so với 90 quả), còn bò Hà Lan cho lượng sữa gấp gần 3 lần bò Sin (6.000 so với 2.100 kg). Chênh lệch này đến từ đặc tính di truyền của giống, không phải do cách nuôi.

2. Giống quyết định chất lượng sản phẩm chăn nuôi

Ngoài số lượng, giống còn quyết định chất lượng sản phẩm như tỉ lệ nạc của thịt hay hàm lượng mỡ trong sữa. Ví dụ, tỉ lệ mỡ trong sữa của một số giống:

Giống Tỉ lệ mỡ trong sữa
Trâu Mu-ra 7,9%
Bò Hà Lan 3,8–4%
Bò Sin 4–4,5%

Điểm đáng chú ý: bò Hà Lan cho nhiều sữa nhất nhưng tỉ lệ mỡ sữa lại thấp hơn bò Sin và thấp hơn nhiều so với trâu Mu-ra. Điều này cho thấy mỗi giống có thế mạnh riêng, nên việc chọn giống phải dựa vào mục đích sản xuất.

vai-tro-cua-giong-vat-nuoi-2

Phân loại giống vật nuôi

Giống vật nuôi được phân loại theo bốn cách chính, tùy tiêu chí người ta dùng để gọi tên.

  • Theo địa lí: dựa vào nơi hình thành giống, ví dụ lợn Móng Cái, bò vàng Nghệ An.
  • Theo hình thái, ngoại hình: dựa vào màu lông, màu da, dáng, ví dụ bò lang trắng đen, bò u.
  • Theo mức độ hoàn thiện của giống: ví dụ giống nguyên thủy, giống quá độ.
  • Theo hướng sản xuất: ví dụ lợn hướng mỡ (lợn Ỉ), lợn hướng nạc (Lan-đơ-rát).

Một giống có thể được xếp vào nhiều nhóm cùng lúc. Chẳng hạn, lợn Lan-đơ-rát vừa là giống nhập nội, vừa thuộc nhóm lợn hướng nạc khi phân loại theo hướng sản xuất.

vai-tro-cua-giong-vat-nuoi-3

Điều kiện để được công nhận là một giống vật nuôi

Một nhóm vật nuôi chỉ được công nhận là giống khi đáp ứng đủ bốn điều kiện sau.

  • Các vật nuôi trong cùng giống phải có chung nguồn gốc.
  • Có đặc điểm về ngoại hình và năng suất giống nhau.
  • Có tính di truyền ổn định.
  • Đạt đến một số lượng cá thể nhất định và có địa bàn phân bố rộng.

Điều kiện “số lượng cá thể nhất định” giúp giống không bị mất đi và đủ nguồn để nhân giống. Một nhóm cá thể cùng loài sống chung một khu vực có những đặc trưng riêng, bạn có thể tìm hiểu thêm trong bài quần thể sinh vật.

Vì sao cần chọn giống tốt khi chăn nuôi?

Vì giống quyết định năng suất và chất lượng, chọn giống tốt là cách hiệu quả nhất để chăn nuôi có lãi với cùng mức đầu tư.

  • Giống tốt giúp tăng sản lượng trứng, thịt, sữa với cùng chi phí thức ăn và chăm sóc.
  • Giống tốt cho sản phẩm chất lượng cao hơn, phù hợp nhu cầu thị trường.
  • Chọn giống phù hợp khí hậu, điều kiện địa phương giúp vật nuôi khỏe, ít bệnh.
  • Con người cần không ngừng chọn lọc, nhân giống để tạo ra giống mới năng suất cao, chất lượng tốt.

Tuy vậy, giống chỉ cho biết “tiềm năng”. Muốn phát huy hết tiềm năng đó, cần kết hợp thức ăn đủ chất, chuồng trại hợp lí, chăm sóc và phòng bệnh đúng cách. Một giống tốt nhưng nuôi kém vẫn có thể cho năng suất thấp.

Giống nội và giống nhập nội khác nhau thế nào?

Tiêu chí Giống nội (gà Ri, lợn Móng Cái, bò vàng) Giống nhập nội (gà Lơ go, bò Hà Lan, lợn Lan-đơ-rát)
Năng suất Thường thấp hơn Thường cao hơn
Khả năng thích nghi Tốt với khí hậu, thức ăn địa phương Cần điều kiện nuôi, chăm sóc tốt hơn
Chất lượng sản phẩm Thịt thơm ngon, được ưa chuộng Sản lượng lớn, tỉ lệ nạc hoặc sữa cao

Một giống gà nội quen thuộc khác là gà ác, giống gà nhỏ có lông trắng, da và xương đen.

vai-tro-cua-giong-vat-nuoi-4

Bài tập về vai trò của giống vật nuôi (có lời giải)

Các bài tập dưới đây giúp bạn vận dụng số liệu và khái niệm vừa học.

Bài 1. Một trang trại nuôi 100 con gà mái trong cùng điều kiện. Nếu nuôi gà Lơ go (khoảng 260 quả/năm/con) thay cho gà Ri (khoảng 80 quả/năm/con), mỗi năm trang trại thu thêm bao nhiêu quả trứng?

Lời giải: Chênh lệch mỗi con là 260 − 80 = 180 quả/năm. Với 100 con: 180 × 100 = 18.000 quả trứng/năm. Kết quả này minh họa vai trò quyết định năng suất của giống.

Bài 2. Một bò Hà Lan cho 5.800 kg sữa/chu kì với tỉ lệ mỡ 3,9%; một bò Sin cho 1.800 kg sữa/chu kì với tỉ lệ mỡ 4,2%. Tính lượng mỡ sữa mỗi con cho ra trong một chu kì.

Lời giải: Bò Hà Lan: 5.800 × 3,9% = 226,2 kg mỡ sữa. Bò Sin: 1.800 × 4,2% = 75,6 kg mỡ sữa. Bò Sin có tỉ lệ mỡ cao hơn nhưng tổng lượng mỡ vẫn thấp hơn nhiều vì sản lượng sữa ít.

Bài 3. Lợn Móng Cái và lợn Lan-đơ-rát được phân loại theo những cách nào?

Lời giải: Lợn Móng Cái được gọi tên theo địa lí (nơi hình thành giống là Móng Cái, Quảng Ninh). Lợn Lan-đơ-rát thường được nhắc đến theo hướng sản xuất, là giống lợn hướng nạc.

Bài 4. Vì sao một đàn gà mới lai tạo, chỉ có vài chục con và đời con chưa giống bố mẹ, chưa được công nhận là giống?

Lời giải: Vì chưa đáp ứng hai điều kiện: tính di truyền chưa ổn định (đời con chưa giữ được đặc điểm của bố mẹ) và chưa đạt số lượng cá thể nhất định, chưa có địa bàn phân bố rộng.

Câu hỏi thường gặp

Giống vật nuôi có vai trò gì trong chăn nuôi?

Giống vật nuôi quyết định đến năng suất chăn nuôi và chất lượng sản phẩm chăn nuôi.

Giống vật nuôi là gì?

Là sản phẩm do con người tạo ra, có ngoại hình, năng suất, chất lượng sản phẩm giống nhau và tính di truyền ổn định.

Ví dụ nào cho thấy giống quyết định năng suất?

Trong cùng điều kiện nuôi, gà Lơ go đẻ 250–270 quả trứng/năm, còn gà Ri chỉ đẻ 70–90 quả trứng/năm.

Có mấy cách phân loại giống vật nuôi?

Có bốn cách: theo địa lí, theo hình thái ngoại hình, theo mức độ hoàn thiện của giống và theo hướng sản xuất.

Điều kiện để được công nhận là một giống là gì?

Có chung nguồn gốc, đặc điểm ngoại hình và năng suất giống nhau, di truyền ổn định, đủ số lượng cá thể và phân bố rộng.

Vai trò của giống vật nuôi học ở bài nào?

Đây là Bài 31: Giống vật nuôi trong sách Công nghệ 7 chương trình cũ. Ở chương trình mới, nội dung này được học kĩ ở Công nghệ 11 Kết nối tri thức, Bài 3.

Kết luận

Giống vật nuôi quyết định năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi, nên chọn đúng giống là bước đầu tiên để chăn nuôi hiệu quả. Khi ôn tập, bạn nên nhớ khái niệm, bốn cách phân loại, bốn điều kiện công nhận giống và các ví dụ số liệu như gà Lơ go, gà Ri, bò Hà Lan, bò Sin. Hãy thử tự làm lại các bài tập phía trên để ghi nhớ lâu hơn.

Xem thêm:

Tin mới nhất
sergey-brin
Sergey Brin là ai? Tiểu sử nhà đồng sáng lập Google
ki-tu-dac-biet-khoang-trang
Mã Unicode khoảng trắng: bảng kí tự trắng và cách gõ trên máy tính
windows-rt
Windows RT là gì? Khác Windows 8 thế nào, vì sao thất bại
martian-la-gi
Martian là gì? Nghĩa của martian và phim The Martian