Martian là từ tiếng Anh có nghĩa “thuộc về sao Hỏa” (tính từ) hoặc “người sao Hỏa” (danh từ), bắt nguồn từ Mars, tên tiếng Anh của sao Hỏa. Bên cạnh nghĩa gốc, The Martian còn là tên bộ phim khoa học viễn tưởng năm 2015 do Ridley Scott đạo diễn, Matt Damon đóng chính, dựa trên tiểu thuyết cùng tên của Andy Weir. Ở Việt Nam, phim được biết đến với tên “Người về từ Sao Hỏa”, thu về khoảng 630,6 triệu USD và nhận 7 đề cử Oscar. Dưới đây là nghĩa, cách dùng, nguồn gốc của từ martian và những thông tin đáng chú ý về bộ phim.
Martian là gì?
Martian là từ dùng để chỉ những gì liên quan đến sao Hỏa, hoặc chỉ sinh vật (giả tưởng) sống trên sao Hỏa. Từ này có thể đóng vai trò tính từ hoặc danh từ tùy ngữ cảnh.
| Từ loại | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Tính từ | Thuộc về sao Hỏa | Martian soil – đất sao Hỏa |
| Danh từ | Người/sinh vật sao Hỏa (trong truyện, phim) | The story is about a Martian. – Câu chuyện về một người sao Hỏa. |
| Danh từ số nhiều | Những người sao Hỏa | The Martians invaded Earth. – Người sao Hỏa xâm chiếm Trái Đất. |
Từ “Martian” gắn với Mars (sao Hỏa), hành tinh thứ tư tính từ Mặt Trời. Trong khoa học viễn tưởng, “Martians” thường chỉ người ngoài hành tinh đến từ sao Hỏa. Lưu ý: tới nay vẫn chưa có bằng chứng khoa học xác nhận sự sống trên sao Hỏa, nên “người sao Hỏa” hoàn toàn là hình tượng hư cấu.
Cách phát âm phổ biến của martian là /ˈmɑːr.ʃən/ (đọc gần giống “ma-shần”). Chữ “t” trong từ này được đọc thành âm “sh”, tương tự các từ như “nation” hay “motion”.

Nguồn gốc của từ martian
Martian có gốc từ tên thần chiến tranh Mars trong thần thoại La Mã, người được đặt tên cho hành tinh màu đỏ. Người La Mã cổ liên tưởng màu đỏ của sao Hỏa với máu và chiến tranh, nên gọi hành tinh này theo tên vị thần.
Từ gốc Latinh “Martius” (thuộc về thần Mars) cũng sinh ra nhiều từ quen thuộc khác trong tiếng Anh:
- March: tháng Ba, tháng dành cho thần Mars trong lịch La Mã.
- Martial: thuộc về chiến tranh, quân sự, như “martial arts” (võ thuật).
- Mars: tên hành tinh và tên vị thần.
Trong tiếng Việt, sao Hỏa còn được gọi là Hỏa tinh, nên “Martian” đôi khi được dịch là “người Hỏa tinh”.
Phân biệt martian, martial và Mars
Ba từ này có cùng gốc nhưng nghĩa và cách dùng khác nhau, người học tiếng Anh rất dễ nhầm lẫn.
| Từ | Từ loại | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Mars | Danh từ riêng | Sao Hỏa; thần Mars | Mars is red. – Sao Hỏa có màu đỏ. |
| Martian | Tính từ/Danh từ | Thuộc về sao Hỏa; người sao Hỏa | A Martian day – một ngày trên sao Hỏa |
| Martial | Tính từ | Thuộc về chiến tranh, quân sự | Martial law – thiết quân luật |
Mẹo ghi nhớ: khi nói về hành tinh, dùng Mars/Martian; khi nói về võ thuật, quân đội, dùng martial.
Hình tượng người sao Hỏa trong văn hóa đại chúng
Người sao Hỏa là một trong những hình tượng người ngoài hành tinh lâu đời nhất của khoa học viễn tưởng. Từ cuối thế kỷ 19, sao Hỏa đã là “điểm đến” quen thuộc trong trí tưởng tượng của nhà văn và nhà làm phim.
- Tiểu thuyết The War of the Worlds (1898) của H. G. Wells kể về cuộc xâm lược Trái Đất của người sao Hỏa.
- Cụm “little green men” (người lùn xanh) thường được dùng để chỉ người ngoài hành tinh, trong đó có người sao Hỏa.
- Nhiều game, phim viễn tưởng lấy bối cảnh sao Hỏa và hệ Mặt Trời, như tựa game The Expanse: Osiris Reborn.
Khác với những hình tượng quái vật săn mồi trong phim kinh dị viễn tưởng (bạn có thể đọc thêm predators là gì), The Martian lại chọn câu chuyện thực tế hơn: con người tự sinh tồn trên sao Hỏa.
The Martian là phim gì?
The Martian (Người về từ Sao Hỏa) là phim khoa học viễn tưởng sinh tồn ra mắt năm 2015, chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của Andy Weir.
| Thông tin | Chi tiết (theo Wikipedia) |
|---|---|
| Năm | 2015 |
| Đạo diễn | Ridley Scott |
| Kịch bản | Drew Goddard |
| Dựa trên | Tiểu thuyết The Martian (2011) của Andy Weir |
| Diễn viên chính | Matt Damon, cùng Jessica Chastain, Jeff Daniels, Kristen Wiig, Chiwetel Ejiofor, Sean Bean, Michael Peña, Kate Mara, Sebastian Stan, Mackenzie Davis |
| Thời lượng | 142 phút |
| Công chiếu | 11/9/2015 tại Liên hoan phim Quốc tế Toronto; ra rạp tại Mỹ ngày 2/10/2015 |
| Kinh phí | 108 triệu USD |
| Doanh thu | Khoảng 630,6 triệu USD toàn cầu |
| Giải thưởng | 7 đề cử Oscar lần thứ 88; 2 giải Quả cầu vàng |
Nội dung phim The Martian
Phim kể về phi hành gia Mark Watney bị đồng đội tưởng đã chết và bỏ lại một mình trên sao Hỏa sau một cơn bão bụi, buộc phải tìm cách sinh tồn bằng kiến thức khoa học. Trong khi đó, NASA và phi hành đoàn tìm mọi cách đưa anh trở về Trái Đất.
Điểm hấp dẫn của phim nằm ở cách nhân vật chính giải quyết từng vấn đề một: tự trồng khoai tây trong môi trường khắc nghiệt, tạo ra nước, tìm cách liên lạc với Trái Đất và tính toán chuyến đi tiếp theo. Tinh thần lạc quan, hài hước của Watney giúp bộ phim không nặng nề dù chủ đề là sinh tồn. Theo Wikipedia, phim nhận được nhiều lời khen từ giới phê bình khi ra mắt, đặc biệt ở diễn xuất của Matt Damon và cách phim đưa khoa học vào câu chuyện.
Nếu tò mò về các thuật ngữ trong những sứ mệnh không gian như đếm ngược phóng tàu, bạn có thể xem bài countdown là gì.

Tiểu thuyết The Martian của Andy Weir
Bộ phim được chuyển thể từ tiểu thuyết đầu tay của Andy Weir, một kỹ sư phần mềm người Mỹ. Weir ban đầu đăng truyện miễn phí trên trang web cá nhân, rồi phát hành dạng tự xuất bản vào năm 2011.
Nhờ được độc giả đón nhận, cuốn sách được nhà xuất bản Crown phát hành lại năm 2014 và nhanh chóng trở nên nổi tiếng. Tiểu thuyết được đánh giá cao vì chi tiết khoa học được tính toán kỹ, kể theo dạng nhật ký của nhân vật chính. So với sách, phim lược bớt một số tình huống kỹ thuật nhưng vẫn giữ tinh thần và mạch truyện chính.
Hậu trường sản xuất
Quá trình làm phim kéo dài khoảng hai năm từ lúc mua bản quyền đến khi ra rạp.
- Hãng 20th Century Fox mua bản quyền tiểu thuyết vào tháng 3/2013.
- Phim bấm máy từ tháng 11/2014, quay khoảng 70 ngày với kinh phí 108 triệu USD.
- Hai mươi bối cảnh được dựng tại một trong những phim trường lớn nhất thế giới ở Budapest, Hungary.
- Cảnh ngoại cảnh “sao Hỏa” được quay tại thung lũng sa mạc Wadi Rum, Jordan.
- Theo Wikipedia, đây là phim có doanh thu cao nhất của Ridley Scott tính đến thời điểm được ghi nhận.
Giải thưởng của The Martian
Phim nhận 7 đề cử tại lễ trao giải Oscar lần thứ 88 nhưng không giành được giải nào. Dưới đây là các hạng mục đề cử chính:
| Giải | Hạng mục | Kết quả |
|---|---|---|
| Oscar lần thứ 88 | Phim hay nhất, Nam chính (Matt Damon), Kịch bản chuyển thể, Thiết kế sản xuất, Biên tập âm thanh, Hòa âm, Hiệu ứng hình ảnh | 7 đề cử |
| Quả cầu vàng lần thứ 73 | Phim ca nhạc/hài hay nhất | Thắng |
| Quả cầu vàng lần thứ 73 | Nam chính phim ca nhạc/hài (Matt Damon) | Thắng |
Việc phim được xếp vào hạng mục “ca nhạc/hài” tại Quả cầu vàng từng gây tranh luận, vì nhiều khán giả xem đây là phim chính kịch sinh tồn.

Câu hỏi thường gặp
Martian nghĩa là gì?
Martian nghĩa là “thuộc về sao Hỏa” (tính từ) hoặc “người sao Hỏa” (danh từ), bắt nguồn từ Mars.
Martian số nhiều là gì?
Số nhiều là Martians, thường chỉ người ngoài hành tinh đến từ sao Hỏa trong truyện, phim.
Martian và martial khác nhau thế nào?
Martian liên quan đến sao Hỏa, còn martial nghĩa là thuộc về chiến tranh, quân sự, như martial arts (võ thuật).
The Martian tiếng Việt là gì?
Phim The Martian được phát hành tại Việt Nam với tên “Người về từ Sao Hỏa”.
Ai đóng chính phim The Martian?
Matt Damon đóng vai phi hành gia Mark Watney, cùng Jessica Chastain, Jeff Daniels, Kristen Wiig và nhiều diễn viên khác.
The Martian dựa trên tác phẩm nào?
Phim dựa trên tiểu thuyết The Martian của Andy Weir, tự xuất bản năm 2011 và được Crown phát hành lại năm 2014.
Kết luận
Martian là từ chỉ những gì thuộc về sao Hỏa hoặc người sao Hỏa trong truyện viễn tưởng, có chung gốc với Mars, March và martial. Đây cũng là tên bộ phim sinh tồn nổi tiếng năm 2015 của Ridley Scott, chuyển thể từ tiểu thuyết của Andy Weir. Nếu thích phim khoa học viễn tưởng chú trọng logic và tinh thần lạc quan, The Martian là lựa chọn đáng xem. Bạn có thể theo dõi thêm các bài giải nghĩa từ vựng và phim ảnh khác trên Hoàng Hà Mobile.





