Nếu từng nghe tới Surface RT hay thấy dòng chữ “Windows RT 8.1” trên một chiếc máy tính bảng cũ, có lẽ bạn đã tự hỏi Windows RT là gì và vì sao nó nhanh chóng biến mất. Windows RT là phiên bản Windows 8 và Windows 8.1 dành riêng cho thiết bị dùng chip ARM 32-bit (ARMv7), ra mắt ngày 26/10/2012 cùng Windows 8. Đây là lần đầu Microsoft đưa Windows lên kiến trúc ARM vốn quen thuộc trên điện thoại, với mục tiêu máy mỏng, pin lâu. Tuy nhiên, Windows RT không chạy được phần mềm Windows viết cho chip x86 và chỉ được cài sẵn trên máy của nhà sản xuất. Dưới đây là toàn bộ câu chuyện, từ khái niệm, điểm khác với Windows 8 đến lý do thất bại.
Windows RT là gì?
Windows RT là hệ điều hành Windows 8/8.1 được biên dịch lại cho chip ARM 32-bit, chỉ chạy ứng dụng do Microsoft ký số và ứng dụng tải từ Windows Store.
Microsoft lần đầu công bố việc đưa Windows lên chip ARM tại CES tháng 1/2011, đến tháng 4/2012 mới chốt tên gọi “Windows RT”. Khác với Windows 8 bán lẻ, Windows RT không có bản cài đặt rời: bạn chỉ có được nó khi mua một thiết bị đã cài sẵn.
| Thông tin | Chi tiết |
|---|---|
| Nhà phát triển | Microsoft |
| Công bố hỗ trợ ARM | Tháng 1/2011 tại CES |
| Ra mắt | 26/10/2012, cùng Windows 8 |
| Kiến trúc chip | ARM 32-bit (ARMv7) |
| Phiên bản | Windows RT, Windows RT 8.1 (cập nhật miễn phí từ 10/2013) |
| Cách phân phối | Chỉ cài sẵn trên thiết bị của nhà sản xuất |
| Kết thúc hỗ trợ | 10/1/2023, cùng ngày với Windows 8.1 |
Microsoft chọn chip ARM để tận dụng khả năng tiết kiệm điện và thiết kế hệ thống trên chip (SoC), giúp thiết bị mỏng, nhẹ, bật máy tức thì giống máy tính bảng. Ý tưởng này vẫn được Microsoft theo đuổi về sau, như bạn có thể thấy trong bài Microsoft nghiên cứu chip ARM riêng cho Surface.

Windows RT khác Windows 8 như thế nào?
Nhìn bề ngoài hai bản gần như giống hệt, nhưng khác biệt cốt lõi nằm ở chip và khả năng cài phần mềm.
Windows RT vẫn có màn hình Start dạng ô gạch (Metro) và cả giao diện Desktop quen thuộc. Tuy vậy, Desktop trên RT chỉ dành cho các công cụ Microsoft cài sẵn như File Explorer, Internet Explorer, Paint, Notepad và bộ Office. Bạn không thể tải file .exe từ mạng về cài như trên Windows 8.
| Tiêu chí | Windows RT | Windows 8/8.1 |
|---|---|---|
| Chip | ARM 32-bit | x86/x64 (Intel, AMD) |
| Phần mềm Desktop | Chỉ ứng dụng Microsoft cài sẵn | Cài được phần mềm Windows thông thường |
| Ứng dụng Store | Có | Có |
| Office | Có sẵn Office 2013 RT (Word, Excel, PowerPoint, OneNote; Outlook thêm từ bản 8.1) | Mua và cài riêng |
| Tham gia domain doanh nghiệp | Không | Có (bản Pro, Enterprise) |
| Windows Media Player | Không có | Có |
| Cách có được | Chỉ cài sẵn trên thiết bị | Mua bản quyền, cài trên máy tính |
Vì sao Windows RT không chạy được phần mềm x86?
Phần mềm Windows truyền thống được biên dịch cho tập lệnh x86 của Intel và AMD, trong khi chip ARM dùng tập lệnh khác. Windows RT không có lớp giả lập để “dịch” ứng dụng x86, đồng thời Microsoft khóa hệ thống để chỉ chạy mã có chữ ký số của mình. Vì vậy ngay cả nhà phát triển muốn biên dịch lại phần mềm Desktop cho ARM cũng không thể phát hành tự do.
Điểm cộng của Windows RT
- Pin lâu, máy mát và gần như không cần quạt.
- Khó nhiễm phần mềm độc hại vì không cài được file .exe lạ.
- Có sẵn Office, phù hợp nhu cầu soạn văn bản nhẹ.
- Mã hóa thiết bị được bật sẵn trên nhiều máy.

Những thiết bị chạy Windows RT
Chỉ có khoảng 7 thiết bị Windows RT từng được bán ra, phần lớn xuất hiện trong đợt đầu cuối năm 2012.
| Thiết bị | Hãng | Thời điểm | Chip |
|---|---|---|---|
| Surface RT | Microsoft | 10/2012 | Nvidia Tegra 3 |
| VivoTab RT | Asus | Cuối 2012 | Nvidia Tegra 3 |
| XPS 10 | Dell | Cuối 2012 | Qualcomm Snapdragon S4 |
| IdeaPad Yoga 11 | Lenovo | Cuối 2012 | Nvidia Tegra 3 |
| Ativ Tab | Samsung | Cuối 2012 | Qualcomm Snapdragon S4 |
| Surface 2 | Microsoft | 10/2013 | Nvidia Tegra 4 |
| Lumia 2520 | Nokia | Cuối 2013 | Qualcomm Snapdragon 800 |
Surface RT là máy tính bảng Surface đầu tiên của Microsoft, đi kèm chân đế và bàn phím dạng bìa gập. Sau đợt đầu, chỉ còn Surface 2 và Nokia Lumia 2520 ra mắt cuối 2013, trước khi các hãng gần như bỏ hẳn nền tảng này.
Vì sao Windows RT thất bại?
Windows RT thất bại chủ yếu vì quá ít ứng dụng, nhiều giới hạn khó hiểu với người dùng và bị chính máy Windows 8 chạy chip Intel cạnh tranh.
- Kho ứng dụng nghèo nàn: Windows Store mới ra mắt còn ít ứng dụng, trong khi phần mềm Windows sẵn có lại không chạy được.
- Gây nhầm lẫn: máy trông như Windows 8, có cả Desktop, nhưng người dùng không cài được Chrome, Photoshop hay game quen thuộc.
- Vị trí lửng lơ: nằm giữa Windows Phone và Windows 8, không rõ dành cho ai.
- Đối thủ ngay trong nhà: máy tính bảng Windows 8 dùng chip Intel Atom giá rẻ chạy được mọi phần mềm.
- Hiệu năng hạn chế: chip ARM thế hệ 2012 chưa đủ mạnh cho trải nghiệm Desktop mượt mà.
Khoản ghi giảm 900 triệu USD
Ngày 18/7/2013, khi công bố kết quả kinh doanh quý 4 năm tài chính 2013, Microsoft ghi nhận khoản ghi giảm (write-down) khoảng 900 triệu USD liên quan đến tồn kho Surface RT, cùng với chi phí linh kiện. Đây là dấu hiệu rõ nhất cho thấy Surface RT bán kém xa kỳ vọng. Sau đó, các hãng như Asus, Dell, Lenovo, Samsung lần lượt ngừng làm thiết bị Windows RT.
Không có đường lên Windows 10
Windows RT 8.1 không được nâng cấp lên Windows 10. Microsoft chỉ phát hành Windows RT 8.1 Update 3 năm 2014 với vài thay đổi nhỏ về giao diện. Windows RT 8.1 hết hỗ trợ ngày 10/1/2023, cùng ngày với Windows 8.1, như bạn có thể đọc trong bài Windows 8.1 chính thức bị khai tử.

Từ Windows RT đến Windows on ARM hiện nay
Bài học lớn nhất từ Windows RT là người dùng cần chạy được phần mềm cũ, và Microsoft đã giải quyết điều đó ở các thế hệ Windows trên ARM sau này.
Cuối năm 2017, Windows 10 on ARM ra mắt trên chip Snapdragon 835, lần này có lớp giả lập cho ứng dụng x86 32-bit. Windows 11 trên ARM bổ sung giả lập ứng dụng x64. Đến năm 2024, Microsoft cùng các hãng tung ra dòng Copilot+ PC dùng chip Qualcomm Snapdragon X, kèm trình giả lập Prism cải thiện tốc độ chạy ứng dụng x86/x64. Bạn có thể xem một ví dụ cụ thể trong bài Surface Laptop 7 dùng chip Snapdragon X.
| Tiêu chí | Windows RT (2012) | Windows 11 trên ARM (hiện nay) |
|---|---|---|
| Chip | ARM 32-bit (Tegra, Snapdragon S4) | ARM64 (Snapdragon X và các chip mới) |
| Chạy ứng dụng x86/x64 | Không | Có, qua giả lập |
| Cài phần mềm ngoài Store | Không | Có |
| Nâng cấp hệ điều hành | Dừng ở 8.1 | Cập nhật như Windows thông thường |
Một số phần mềm vẫn có thể gặp vấn đề trên ARM, nhất là driver phần cứng cũ và game có hệ thống chống gian lận, nên bạn nên kiểm tra trước khi chọn máy. Nếu muốn nắm tổng quan các thế hệ hệ điều hành, hãy xem bài hệ điều hành Windows là gì.
Câu hỏi thường gặp
Windows RT là gì?
Windows RT là phiên bản Windows 8/8.1 dành cho thiết bị dùng chip ARM 32-bit, chỉ chạy ứng dụng có chữ ký của Microsoft và ứng dụng từ Windows Store.
Windows RT ra mắt khi nào?
Windows RT ra mắt ngày 26/10/2012, cùng ngày với Windows 8, trên các thiết bị như Surface RT.
Windows RT có cài được phần mềm Windows thông thường không?
Không. Windows RT không chạy được phần mềm viết cho chip x86 và không cho cài file .exe từ bên ngoài.
Vì sao Windows RT thất bại?
Do kho ứng dụng ít, nhiều giới hạn gây nhầm lẫn và bị máy Windows 8 chip Intel cạnh tranh. Tháng 7/2013, Microsoft ghi giảm khoảng 900 triệu USD liên quan đến Surface RT.
Windows RT có nâng cấp lên Windows 10 được không?
Không. Windows RT dừng ở Windows RT 8.1 Update 3 và hết hỗ trợ ngày 10/1/2023.
Windows RT và Windows on ARM hiện nay khác nhau thế nào?
Windows 11 trên ARM chạy chip ARM64 như Snapdragon X, cài được phần mềm ngoài Store và chạy ứng dụng x86/x64 qua giả lập, điều Windows RT không làm được.
Kết luận
Windows RT là thử nghiệm đầu tiên của Microsoft đưa Windows lên chip ARM: pin lâu, máy mỏng nhưng không chạy được phần mềm quen thuộc và thiếu ứng dụng. Khoản ghi giảm 900 triệu USD năm 2013 đánh dấu thất bại của nền tảng này. Dù vậy, bài học từ Windows RT đã giúp Windows trên ARM ngày nay hoàn thiện hơn. Nếu đang cân nhắc laptop chip ARM, bạn hãy kiểm tra kỹ các phần mềm mình cần trước khi quyết định.
Xem thêm:





