dat-cau-voi-quan-he-tu

Đặt câu với quan hệ từ: 25 câu mẫu và cặp quan hệ từ

XEM NHANH

Quan hệ từ là từ dùng để nối các từ ngữ hoặc các câu, thể hiện mối quan hệ giữa chúng, ví dụ: và, với, hay, hoặc, nhưng, mà, thì, của, ở, tại, bằng, như, để, về. Muốn đặt câu với quan hệ từ cho đúng, bạn chỉ cần xác định trước ý mình muốn diễn đạt: nối hai ý cùng loại thì dùng “và”, nêu ý trái ngược thì dùng “nhưng”, chỉ nguyên nhân – kết quả thì dùng cặp “vì… nên…”. Dưới đây là 25 câu mẫu chia theo từng quan hệ từ và từng nhóm cặp quan hệ từ, kèm bảng tra nhanh, các lỗi hay gặp và bài tập có lời giải để bạn tự luyện tại nhà.

Quan hệ từ và cặp quan hệ từ là gì?

Quan hệ từ là từ nối, còn cặp quan hệ từ là hai từ đi thành đôi để nối hai vế câu. Theo sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5, quan hệ từ dùng để nối các từ ngữ hoặc các câu, nhằm thể hiện mối quan hệ giữa những từ ngữ hoặc những câu ấy với nhau. Đôi khi các từ ngữ trong câu được nối bằng một cặp quan hệ từ như “vì… nên…”, “nếu… thì…”.

Các quan hệ từ thường dùng: và, với, hay, hoặc, nhưng, mà, thì, của, ở, tại, bằng, như, để, về… Ở một số bộ sách theo chương trình mới, quan hệ từ còn được gọi là kết từ; hai tên gọi chỉ cùng một loại từ.

Phần định nghĩa chi tiết, phân loại và vị trí trong câu đã có trong bài quan hệ từ là gì. Bài này tập trung vào việc thực hành đặt câu.

dat-cau-voi-quan-he-tu-3

Đặt câu với từng quan hệ từ (14 câu mẫu)

Mỗi quan hệ từ đơn mang một ý nghĩa riêng, nên câu mẫu dưới đây ghi kèm ý nghĩa để bạn dễ nhớ.

Quan hệ từ Ý nghĩa Câu mẫu
và Nối các ý cùng loại (đồng thời) 1. Lan và Mai cùng nhau làm bài tập toán.
với Cùng làm việc gì đó 2. Em đi công viên với bố mẹ vào chủ nhật.
hay Lựa chọn (thường dùng trong câu hỏi) 3. Bạn thích ăn kem dâu hay kem sô-cô-la?
hoặc Lựa chọn (thường dùng trong câu kể) 4. Cuối tuần, em đọc sách hoặc vẽ tranh.
nhưng Tương phản, trái ngược 5. Trời đã tối nhưng bố vẫn chưa về.
mà Nối phần bổ sung ý cho danh từ 6. Quyển truyện mà bạn tặng em rất hay.
thì Điều kiện, thời gian – kết quả 7. Em học xong bài thì mới đi chơi.
của Sở hữu 8. Chiếc cặp của em màu xanh dương.
ở Nơi chốn 9. Ông bà em sống ở quê.
tại Nơi chốn 10. Lễ khai giảng được tổ chức tại sân trường.
bằng Phương tiện, chất liệu 11. Bạn Nam đến trường bằng xe đạp.
như So sánh 12. Đôi mắt em bé sáng như sao.
để Mục đích 13. Em chăm chỉ học để bố mẹ vui lòng.
về Nội dung, đề tài 14. Cô giáo kể cho lớp nghe câu chuyện về lòng biết ơn.

Lưu ý nhỏ: “hay” và “hoặc” đều chỉ sự lựa chọn, nhưng “hay” tự nhiên hơn trong câu hỏi, còn “hoặc” hợp với câu kể. Từ “mà” cũng có thể chỉ sự tương phản (ví dụ: “Bài dễ mà bạn ấy vẫn làm sai”), nên khi phân tích bạn cần đọc cả câu để xác định đúng nghĩa.

Đặt câu với cặp quan hệ từ (11 câu mẫu)

Cặp quan hệ từ chia thành bốn nhóm chính: nguyên nhân – kết quả, điều kiện (giả thiết) – kết quả, tương phản và tăng tiến. Mỗi nhóm dưới đây có câu mẫu đã kiểm tra đúng ngữ pháp.

Nguyên nhân – kết quả: vì… nên…, do… nên…, nhờ… mà…

  • 15. Vì trời mưa to nên trận bóng phải dời sang hôm khác.
  • 16. Do dậy muộn nên Hùng bị lỡ chuyến xe buýt.
  • 17. Nhờ chăm chỉ luyện tập mà Lan viết chữ đẹp hơn.

“Nhờ… mà…” thường dùng khi nguyên nhân mang lại kết quả tốt; “do… nên…” hay dùng cho kết quả không mong muốn.

Điều kiện (giả thiết) – kết quả: nếu… thì…, hễ… thì…, giá… thì…

  • 18. Nếu ngày mai trời nắng thì lớp em sẽ đi dã ngoại.
  • 19. Hễ nghe tiếng trống thì cả lớp xếp hàng vào lớp.
  • 20. Giá em dậy sớm hơn thì em đã không bị muộn học.

Tương phản: tuy… nhưng…, mặc dù… nhưng…

  • 21. Tuy nhà xa nhưng Minh chưa bao giờ đi học muộn.
  • 22. Mặc dù bài toán khó nhưng em vẫn cố gắng giải xong.
  • 23. Tuy trời rét nhưng bà em vẫn dậy sớm tập thể dục.

Tăng tiến: không những… mà còn…, không chỉ… mà còn…

  • 24. Hoa không những học giỏi mà còn hát rất hay.
  • 25. Nam không chỉ chăm học mà còn hay giúp đỡ bạn bè.

Khi hai vế có chung chủ ngữ, bạn đặt chủ ngữ lên trước “không những/không chỉ” như hai câu trên. Viết “Không những học giỏi, Hoa mà còn hát rất hay” là sai trật tự từ.

dat-cau-voi-quan-he-tu-1

Bảng tra nhanh cặp quan hệ từ

Bảng dưới gom các cặp quan hệ từ theo kiểu quan hệ để bạn chọn đúng đôi khi đặt câu.

Kiểu quan hệ Cặp quan hệ từ Dấu hiệu nhận biết
Nguyên nhân – kết quả vì… nên…, do… nên…, nhờ… mà…, bởi vì… cho nên… Vế 1 nêu lý do, vế 2 nêu điều xảy ra
Điều kiện (giả thiết) – kết quả nếu… thì…, hễ… thì…, giá… thì…, giả sử… thì… Vế 1 là điều kiện chưa chắc xảy ra hoặc lặp lại
Tương phản tuy… nhưng…, mặc dù… nhưng…, dù… nhưng… Hai vế trái ngược với điều thường nghĩ
Tăng tiến không những… mà còn…, không chỉ… mà còn…, chẳng những… mà còn… Vế 2 bổ sung, nâng mức độ cho vế 1

Lỗi thường gặp khi đặt câu với quan hệ từ

Phần lớn lỗi đến từ việc ghép sai đôi hoặc dùng quan hệ từ không khớp ý nghĩa.

  • Ghép sai cặp: “Vì trời rét nhưng em vẫn dậy sớm” là sai, vì “vì” phải đi với “nên”. Ý ở đây là tương phản nên cần sửa thành “Tuy trời rét nhưng em vẫn dậy sớm”.
  • Dùng sai ý nghĩa: “Nhờ lười học mà Tuấn bị điểm kém” nghe gượng vì “nhờ” dùng cho kết quả tốt; nên viết “Do lười học nên Tuấn bị điểm kém”.
  • Thiếu một vế: “Nếu ngày mai trời mưa.” chưa thành câu trọn ý, cần thêm vế kết quả.
  • Lạm dụng: chồng nhiều quan hệ từ trong một câu khiến câu rườm rà, khó hiểu.

Nếu bạn muốn ôn cách nối hai vế câu, có thể đọc thêm bài câu ghép là gì, vì cặp quan hệ từ chính là một cách nối vế câu ghép.

dat-cau-voi-quan-he-tu-2

Bài tập đặt câu với quan hệ từ có lời giải

Bốn bài tập dưới đây đi từ dễ đến khó; bạn hãy tự làm trước rồi mới xem lời giải.

Bài 1: Điền quan hệ từ hoặc cặp quan hệ từ thích hợp

a) ___ trời mưa ___ đường rất trơn.
b) Bạn muốn uống nước cam ___ nước chanh?
c) ___ Lan bị cảm ___ bạn ấy vẫn đến lớp đầy đủ.
d) Ông em ___ khỏe mạnh ___ rất minh mẫn.

Lời giải:
a) Vì trời mưa nên đường rất trơn. (nguyên nhân – kết quả)
b) Bạn muốn uống nước cam hay nước chanh? (lựa chọn trong câu hỏi)
c) Tuy Lan bị cảm nhưng bạn ấy vẫn đến lớp đầy đủ. (tương phản; cũng có thể dùng “Mặc dù… nhưng…”)
d) Ông em không những khỏe mạnh mà còn rất minh mẫn. (tăng tiến)

Bài 2: Tìm quan hệ từ và cho biết ý nghĩa

a) Nhờ cô giáo tận tình chỉ bảo mà em đã tiến bộ rõ rệt.
b) Hễ gió thổi thì hàng tre lại reo vi vu.
c) Cuốn sách này là của thư viện trường.

Lời giải:
a) Cặp “nhờ… mà…” – quan hệ nguyên nhân – kết quả (kết quả tốt).
b) Cặp “hễ… thì…” – quan hệ điều kiện – kết quả.
c) “của” – quan hệ sở hữu.

Bài 3: Phát hiện và sửa lỗi dùng quan hệ từ

a) Tuy nhà gần trường nên Mai đi bộ đi học.
b) Nếu em cố gắng nhưng em sẽ đạt điểm cao.
c) Vì trời nắng gắt nhưng các bạn vẫn tập văn nghệ ngoài sân.

Lời giải:
a) Hai vế là nguyên nhân – kết quả, sửa: “Vì nhà gần trường nên Mai đi bộ đi học.”
b) Hai vế là điều kiện – kết quả, sửa: “Nếu em cố gắng thì em sẽ đạt điểm cao.”
c) Hai vế trái ngược, sửa: “Mặc dù trời nắng gắt nhưng các bạn vẫn tập văn nghệ ngoài sân.”

Bài 4: Đặt câu theo yêu cầu

Đặt một câu với mỗi cặp: “do… nên…”, “giá… thì…”, “không chỉ… mà còn…”.

Gợi ý đáp án:
– Do quên mang áo mưa nên em bị ướt hết quần áo.
– Giá hôm qua em ôn bài kỹ hơn thì hôm nay em đã làm bài tốt hơn.
– Chú mèo nhà em không chỉ bắt chuột giỏi mà còn rất quấn người.

Bài 4 có nhiều đáp án đúng; câu của bạn chỉ cần dùng đúng cặp từ và hai vế có quan hệ hợp lý.

Câu hỏi thường gặp

Đặt câu với quan hệ từ “nhưng” thế nào?

Bạn đặt “nhưng” giữa hai vế có ý trái ngược, ví dụ: “Trời đã tối nhưng bố vẫn chưa về.”

Cặp quan hệ từ chỉ nguyên nhân – kết quả gồm những cặp nào?

Thường gặp nhất là vì… nên…, do… nên…, nhờ… mà…, bởi vì… cho nên…

Đặt câu với cặp quan hệ từ “nếu… thì…” ra sao?

Vế sau “nếu” nêu điều kiện, vế sau “thì” nêu kết quả, ví dụ: “Nếu ngày mai trời nắng thì lớp em sẽ đi dã ngoại.”

Cặp quan hệ từ chỉ tương phản là gì?

Là các cặp tuy… nhưng…, mặc dù… nhưng…, dù… nhưng…, dùng khi hai vế trái ngược nhau.

Cặp quan hệ từ tăng tiến đặt câu thế nào cho đúng?

Đặt chủ ngữ trước “không những/không chỉ”, ví dụ: “Hoa không những học giỏi mà còn hát rất hay.”

Quan hệ từ và kết từ có khác nhau không?

Không. Kết từ là tên gọi được dùng trong một số sách giáo khoa theo chương trình mới, chỉ cùng loại từ với quan hệ từ.

Kết luận

Đặt câu với quan hệ từ sẽ dễ hơn nhiều khi bạn xác định rõ mối quan hệ cần diễn đạt rồi mới chọn từ hoặc cặp từ phù hợp: nguyên nhân – kết quả, điều kiện, tương phản hay tăng tiến. Hãy đọc lại 25 câu mẫu, làm bốn bài tập có lời giải ở trên và tự đặt thêm câu về những chủ đề gần gũi như gia đình, trường lớp, thiên nhiên. Luyện đều vài câu mỗi ngày, bạn sẽ dùng quan hệ từ tự nhiên và chính xác hơn.

Xem thêm:

Giới từ là gì? Các loại, cách dùng và bài tập có đáp án

Động từ là gì? Phân loại, chức năng và bài tập

Tin mới nhất
xac-nhan-tinh-trang-hon-nhan-online
Xác nhận tình trạng hôn nhân online trên VNeID thế nào?
man-hinh-loading
Màn hình loading là gì? Thành phần và cách xử lý khi bị treo
woke-la-gi
Woke là gì? Nghĩa, nguồn gốc và cách dùng từ woke
dat-cau-voi-quan-he-tu
Đặt câu với quan hệ từ: 25 câu mẫu và cặp quan hệ từ