Học bạ là hồ sơ chính thức ghi kết quả học tập và rèn luyện của học sinh suốt một cấp học. Giáo viên bộ môn ghi điểm và nhận xét theo môn, giáo viên chủ nhiệm tổng hợp kết quả cả năm, hiệu trưởng ký và đóng dấu. Khác với sổ liên lạc là kênh trao đổi giữa trường và gia đình, học bạ có giá trị pháp lý và theo học sinh khi chuyển trường, xét tuyển.
Bài viết tập hợp quy định hiện hành cho hai cấp, ai ghi phần nào, cách ghi từng mục theo Thông tư 22, cập nhật về học bạ số, hơn 35 câu nhận xét mẫu và các lỗi hay gặp.
Học bạ và sổ liên lạc khác nhau thế nào
| Tiêu chí | Học bạ | Sổ liên lạc |
|---|---|---|
| Bản chất | Hồ sơ đánh giá chính thức, có giá trị pháp lý | Kênh trao đổi giữa trường và gia đình |
| Người ghi | Giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm, hiệu trưởng ký | Giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh |
| Nội dung | Điểm trung bình môn, mức đánh giá, nhận xét, kết quả lên lớp | Nhắc việc, thông báo, trao đổi nền nếp |
| Nơi lưu giữ | Nhà trường lưu, trả học sinh khi chuyển trường | Gia đình giữ hoặc tra cứu trực tuyến |
Nếu bạn còn băn khoăn về kênh trao đổi hằng ngày với gia đình, có thể tham khảo thêm bài sổ liên lạc điện tử là gì để phân biệt rõ hai hệ thống dữ liệu.
Quy định hiện hành về ghi học bạ
Ghi học bạ bám theo quy định đánh giá của từng cấp: Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT cho tiểu học, Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT cho trung học cơ sở và trung học phổ thông. Thông tư 22 ban hành ngày 20/7/2021, hiệu lực từ 05/9/2021 và vẫn còn hiệu lực.
Phạm vi áp dụng của Thông tư 22 chỉ gồm học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông, không dùng cho tiểu học. Thông tư triển khai theo lộ trình cuốn dần từng khối: từ năm học 2021-2022 với lớp 6; năm học 2022-2023 với lớp 7 và lớp 10; năm học 2023-2024 với lớp 8 và lớp 11; năm học 2024-2025 với lớp 9 và lớp 12. Như vậy đến nay toàn bộ các khối THCS và THPT đều ghi học bạ theo Thông tư 22, còn học bạ tiểu học vẫn theo Thông tư 27/2020. Với khối đầu cấp, xem thêm cách ghi sổ liên lạc lớp 1 để lấy mẫu nhận xét theo đúng ba mức của Thông tư 27. Đây cũng là chỗ dễ nhầm nhất nếu bạn dạy cả hai cấp.
Ở trung học, kết quả rèn luyện và học tập từng học kì và cả năm được đánh giá theo một trong bốn mức: Tốt, Khá, Đạt, Chưa đạt. Môn chỉ đánh giá bằng nhận xét ghi Đạt hoặc Chưa đạt. Tiểu học dùng tên mức khác hẳn.
| Nội dung đánh giá | Tiểu học (Thông tư 27/2020) | THCS và THPT (Thông tư 22/2021) |
|---|---|---|
| Môn đánh giá bằng nhận xét kết hợp điểm số | Hoàn thành tốt, Hoàn thành, Chưa hoàn thành | Ghi điểm trung bình môn |
| Môn chỉ đánh giá bằng nhận xét | Hoàn thành tốt, Hoàn thành, Chưa hoàn thành | Đạt, Chưa đạt |
| Phẩm chất, năng lực và kết quả rèn luyện | Tốt, Đạt, Cần cố gắng (không có mức Khá) | Tốt, Khá, Đạt, Chưa đạt |
| Kết quả cả năm | Ghi mức đánh giá kết quả giáo dục | Tốt, Khá, Đạt, Chưa đạt |
Học bạ số và những thay đổi mới
Học bạ số là học bạ được số hóa, tạo lập, lưu trữ và sử dụng trên môi trường số, có ký xác thực điện tử của cá nhân và tổ chức có thẩm quyền. Với tiểu học, Công văn 119/BGDĐT-GDTH ngày 10/01/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn thực hiện: cần chữ ký số của giáo viên chủ nhiệm và người đứng đầu cơ sở giáo dục, dữ liệu kết nối về cơ sở dữ liệu của Bộ.
Thông tư 10/2025/TT-BGDĐT ban hành ngày 12/6/2025, hiệu lực từ 01/7/2025, sửa đổi bổ sung một số quy định tại Thông tư 27/2020 và Thông tư 22/2021, trong đó bổ sung phần hồ sơ đánh giá học sinh tiểu học cho phép dùng học bạ số theo hướng dẫn của Bộ. Tránh hiểu lầm: đây là thông tư về phân quyền, phân cấp quản lý nhà nước với giáo dục phổ thông, không phải quy chế đánh giá mới. Các mức đánh giá giữ nguyên.
Ở trung học, Công văn 4555/BGDĐT-GDPT ngày 05/8/2025 tiếp tục yêu cầu triển khai học bạ số, và Bộ đang lấy ý kiến dự thảo quy định riêng về quản lý, sử dụng học bạ số. Nhiều nơi vẫn duy trì song song bản giấy và dữ liệu số, nên hãy hỏi bộ phận học vụ về quy trình trường mình. Chữ ký số phải do đúng người ký; nên rà soát nội dung trước khi ký vì sửa sau đó phức tạp hơn bản giấy.
Ai ghi phần nào trong học bạ
- Giáo viên bộ môn ghi điểm trung bình môn hoặc mức đánh giá từng học kì và cả năm; nhận xét sự tiến bộ, ưu điểm nổi bật, hạn chế chủ yếu.
- Giáo viên chủ nhiệm ghi trang đầu khi lập học bạ, kết quả rèn luyện và học tập cả năm, nhận xét chung, khen thưởng, kết quả lên lớp và hoàn thành chương trình cấp học.
- Hiệu trưởng phê duyệt, ký và đóng dấu xác nhận kết quả từng năm học.
- Nhà trường lưu giữ học bạ; chủ nhiệm chỉ nhận vào thời điểm cần ghi rồi nộp lại.
Cách ghi học bạ theo Thông tư 22 cho THCS và THPT
- Trang bìa và sơ yếu lý lịch: ghi khi lập học bạ đầu cấp, họ tên in hoa có dấu, ngày sinh theo giấy khai sinh. Phải đối chiếu hồ sơ trước khi viết.
- Cột điểm trung bình môn: ghi điểm học kì I, học kì II và cả năm; môn chỉ đánh giá bằng nhận xét ghi Đạt hoặc Chưa đạt.
- Cột nhận xét môn học: viết ngắn, nêu sự tiến bộ, ưu điểm nổi bật và hạn chế chủ yếu.
- Kết quả rèn luyện và học tập cả năm: ghi theo một trong bốn mức Tốt, Khá, Đạt, Chưa đạt, không viết tắt.
- Nhận xét chung của chủ nhiệm: tổng hợp học tập và rèn luyện, nêu điểm mạnh và điều em cần hỗ trợ.
- Khen thưởng, kết quả lên lớp: ghi đúng danh hiệu, ghi rõ được lên lớp hay chưa.
- Ký xác nhận: giáo viên bộ môn và chủ nhiệm ký đúng ô của mình; hiệu trưởng ký, đóng dấu.
- Khi phải sửa: theo hướng dẫn ghi học bạ kèm Thông tư 22, dùng bút mực đỏ gạch ngang nội dung cũ, ghi nội dung mới vào phía trên bên phải rồi ký xác nhận.
Mẫu nhận xét của giáo viên bộ môn
Các câu dưới đây mô tả biểu hiện cụ thể; hãy thay bằng dữ kiện thật.
Nhóm Toán và Khoa học tự nhiên
- Nắm vững kiến thức cơ bản, trình bày lời giải rõ ràng, đủ bước lập luận.
- Tiến bộ rõ ở phần hình học, tự phát hiện và sửa lỗi tính toán.
- Vận dụng công thức tốt; cần luyện thêm bài nhiều bước.
- Làm bài đúng hướng nhưng còn nhầm dấu khi biến đổi; nên kiểm tra lại trước khi nộp.
Nhóm Ngữ văn và Khoa học xã hội
- Diễn đạt mạch lạc, biết chọn dẫn chứng phù hợp.
- Đọc hiểu tốt, nêu được cách hiểu riêng và bảo vệ bằng lý lẽ.
- Bài viết có ý tốt; cần chú ý bố cục và tách đoạn.
- Thảo luận nhóm sôi nổi; ghi lại ý chính sau buổi học sẽ nhớ lâu.
Nhóm Ngoại ngữ
- Phát âm rõ, tự tin trình bày, biết hỏi lại khi chưa hiểu.
- Vốn từ mở rộng nhanh ở học kì II, viết câu đúng cấu trúc.
- Nghe hiểu tốt ý chính; cần luyện thêm phần nghe chi tiết.
Môn chỉ đánh giá bằng nhận xét
- Tham gia đầy đủ hoạt động, phối hợp tốt trong nhóm. Đạt.
- Thực hiện đúng kỹ thuật động tác, giữ an toàn khi tập. Đạt.
- Hoàn thành sản phẩm đúng hạn, có ý tưởng riêng khi thực hành. Đạt.
- Còn vắng một số buổi thực hành nên chưa hoàn thành yêu cầu cần đạt; đã xếp buổi bù. Chưa đạt.
Mẫu nhận xét của giáo viên chủ nhiệm
Học bạ đi theo học sinh nhiều năm và được đọc lại khi các em chuyển trường hay xét tuyển. Một câu viết vội nằm trong hồ sơ rất lâu. Vì vậy nên mô tả biểu hiện cụ thể kèm hướng hỗ trợ, không dán nhãn, không so sánh em này với em khác.
Các câu dưới đây viết cho học bạ nên ngắn và trung tính; nếu bạn cần lời lẽ mềm hơn cho kênh trao đổi hằng ngày thì bộ mẫu nhận xét sổ liên lạc sẽ phù hợp hơn.
Mức Tốt
- Học tập nghiêm túc, chủ động nhận việc chung, hoàn thành đúng hạn.
- Trung thực, biết nhận và sửa lỗi, được các bạn tin cậy.
- Kết quả các môn đồng đều, giữ nền nếp tốt cả năm.
- Có trách nhiệm khi làm cán bộ lớp, biết lắng nghe ý kiến bạn.
- Tiến bộ đều ở nhiều môn, giữ thói quen tự học ổn định.
Mức Khá
- Chấp hành tốt nội quy, học tập đều tay ở phần lớn các môn.
- Có ý thức tự học; chủ động hỏi thầy cô khi gặp bài khó sẽ tiến bộ.
- Hòa đồng với bạn bè, tham gia hoạt động lớp khi được phân công.
- Kết quả học kì II tiến bộ hơn học kì I ở các môn tự nhiên.
- Nắm được kiến thức cơ bản; cần luyện thêm phần vận dụng.
Mức Đạt
- Đáp ứng yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực.
- Đi học đều, giữ nền nếp lớp, kết quả các môn ổn định.
- Hoàn thành nhiệm vụ được giao khi có hướng dẫn của giáo viên.
- Có cố gắng ở học kì II; duy trì giờ tự học cố định sẽ tiến bộ.
- Biết phối hợp trong nhóm; cần mạnh dạn hơn khi trình bày trước lớp.
Học sinh cần được hỗ trợ thêm
Dùng cho mức Chưa đạt ở trung học và Cần cố gắng ở tiểu học. Nguyên tắc: mô tả hành vi cần cải thiện kèm hướng hỗ trợ.
- Còn nghỉ học nhiều buổi nên chưa theo kịp nội dung; đã trao đổi với gia đình và xếp lịch phụ đạo.
- Chưa hoàn thành yêu cầu cần đạt ở vài môn; nhà trường bố trí ôn tập và kiểm tra lại.
- Thường nộp bài muộn; đã hướng dẫn em lập thời gian biểu và ghi hạn nộp.
- Còn mất tập trung trong giờ học; đã chuyển chỗ ngồi lên trên và tăng số lần gọi phát biểu.
- Còn ngại giao tiếp trong nhóm; giáo viên đã giao vai trò cụ thể để em quen dần.
Những lỗi thường gặp khi ghi học bạ
- Sai chính tả, sai họ tên, ngày sinh ở phần lý lịch, gây rắc rối khi làm hồ sơ thi.
- Tẩy xóa, bôi đè, dùng bút xóa. Cần sửa thì làm theo hướng dẫn ghi học bạ và ký xác nhận.
- Nhận xét chung chung như “ngoan, có cố gắng”, lặp lại nhiều năm không nói lên điều gì.
- Sao chép hàng loạt, dán một câu cho cả lớp, rất dễ bị phát hiện khi kiểm tra hồ sơ.
- Dùng từ dán nhãn như lười, kém, hư, cá biệt: không mô tả hành vi, không giúp em cải thiện, lại ở trong hồ sơ nhiều năm.
- So sánh với bạn khác. Học bạ đánh giá theo yêu cầu cần đạt của chương trình, không phải xếp hạng lớp.
- Ghi nhầm tên mức giữa hai cấp, hay xảy ra với giáo viên dạy cả tiểu học và trung học cơ sở.
- Đưa nội dung hồ sơ khác vào học bạ. Diễn biến một sự việc thuộc về bản tường trình.
Câu hỏi thường gặp về ghi học bạ
Học bạ khác sổ liên lạc ở điểm nào?
Học bạ là hồ sơ đánh giá chính thức, có giá trị pháp lý, do giáo viên bộ môn và chủ nhiệm ghi, hiệu trưởng ký và đóng dấu, đi theo học sinh suốt cấp học. Sổ liên lạc chỉ là kênh trao đổi giữa trường và gia đình.
Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT còn hiệu lực không?
Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT ban hành ngày 20/7/2021, hiệu lực từ 05/9/2021, đến nay vẫn còn hiệu lực với học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông. Một số quy định được sửa đổi bởi Thông tư 10/2025/TT-BGDĐT.
Kết quả học tập ở trung học ghi theo mấy mức?
Kết quả rèn luyện và học tập từng học kì và cả năm được đánh giá theo một trong bốn mức: Tốt, Khá, Đạt, Chưa đạt. Môn chỉ đánh giá bằng nhận xét ghi Đạt hoặc Chưa đạt.
Học bạ tiểu học ghi theo những mức nào?
Theo Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT, kết quả từng môn học và hoạt động giáo dục ghi ba mức Hoàn thành tốt, Hoàn thành, Chưa hoàn thành. Phẩm chất và năng lực ghi ba mức Tốt, Đạt, Cần cố gắng.
Ghi sai trong học bạ thì sửa thế nào?
Theo hướng dẫn ghi học bạ kèm Thông tư 22, dùng bút mực đỏ gạch ngang nội dung cũ, ghi nội dung mới vào phía trên bên phải vị trí cũ rồi ký xác nhận.
Học bạ số đã áp dụng cho tất cả các cấp chưa?
Với tiểu học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Công văn 119/BGDĐT-GDTH ngày 10/01/2025 hướng dẫn thực hiện học bạ số. Với trung học, việc triển khai theo hướng dẫn nhiệm vụ năm học; Bộ đang lấy ý kiến dự thảo quy định riêng.
Nên viết nhận xét thế nào với học sinh chưa đạt yêu cầu?
Nên mô tả hành vi cụ thể cần cải thiện kèm hướng hỗ trợ, ví dụ nghỉ học nhiều buổi nên chưa theo kịp nội dung và đã xếp lịch phụ đạo. Không dùng từ dán nhãn, không so sánh với bạn.
Kết luận
Ghi học bạ lặp lại mỗi năm nhưng không nên làm theo quán tính. Ba điều cần nhớ: ghi đúng tên mức theo thông tư của cấp học mình dạy, nhận xét dựa trên biểu hiện cụ thể của từng em, kiểm tra kỹ trước khi ký. Học bạ theo học sinh nhiều năm, nên một câu cân nhắc kỹ có giá trị hơn một câu viết cho xong.
Bạn có thể xem thêm bộ mẫu lời nhắn sổ liên lạc của phụ huynh để hiểu thêm góc nhìn của gia đình khi đọc nhận xét của thầy cô.
