Khi sục khí H2S vào nước clo (có mặt H2O), phản ứng xảy ra theo phương trình: H2S + 4Cl2 + 4H2O → H2SO4 + 8HCl. Trong phản ứng H2S Cl2 H2O, H2S là chất khử (lưu huỳnh tăng từ −2 lên +6), Cl2 là chất oxi hóa (clo giảm từ 0 xuống −1). Nếu không có nước hoặc lượng clo không đủ, H2S chỉ bị oxi hóa đến lưu huỳnh đơn chất: H2S + Cl2 → S + 2HCl. Dưới đây là cách cân bằng, phân biệt hai trường hợp, hiện tượng và bài tập có lời giải.
Phương trình H2S Cl2 H2O
Phương trình tổng quát khi H2S gặp clo trong môi trường nước là một phản ứng oxi hóa – khử tạo hai axit mạnh.
H2S + 4Cl2 + 4H2O → H2SO4 + 8HCl
| Thông tin | Chi tiết |
| Loại phản ứng | Phản ứng oxi hóa – khử |
| Chất khử | H2S (S: −2 → +6) |
| Chất oxi hóa | Cl2 (Cl: 0 → −1) |
| Vai trò của H2O | Môi trường phản ứng, cung cấp nguyên tử O cho gốc sunfat |
| Điều kiện | Sục khí H2S vào nước clo (dung dịch Cl2 trong nước), clo dư |
| Sản phẩm | Axit sunfuric H2SO4 và axit clohiđric HCl |
| Tỉ lệ hệ số | 1 : 4 : 4 : 1 : 8 (tổng 18) |
Cân bằng phương trình H2S Cl2 H2O bằng phương pháp thăng bằng electron
Cân bằng theo 4 bước: xác định số oxi hóa, viết quá trình, cân bằng electron rồi kiểm tra nguyên tố còn lại.
Bước 1: Xác định số oxi hóa thay đổi: S trong H2S có số oxi hóa −2, trong H2SO4 là +6; Cl trong Cl2 là 0, trong HCl là −1. Clo còn có số oxi hóa dương, chẳng hạn +1 trong oxit Cl2O mà bạn có thể tìm hiểu qua bài công thức electron của Cl2O.
Bước 2: Viết quá trình oxi hóa và quá trình khử:
- Quá trình oxi hóa: S−2 → S+6 + 8e (× 1)
- Quá trình khử: Cl2 + 2e → 2Cl−1 (× 4)

Bước 3: Tổng electron nhường bằng tổng electron nhận (8e), nên hệ số của H2S là 1 và của Cl2 là 4.
Bước 4: Đặt hệ số và cân bằng các nguyên tố còn lại: 8 nguyên tử Cl tạo 8HCl; bên phải có 10 nguyên tử H (2 trong H2SO4 và 8 trong HCl), bên trái H2S có 2 nên cần 4H2O. Kiểm tra O: 4 bên trái, 4 bên phải.
Nếu bạn muốn luyện thêm các phương pháp khác như đại số hay chẵn – lẻ, hãy tham khảo hướng dẫn cân bằng phương trình hóa học nhanh và chính xác.
Phân biệt phản ứng có nước và không có nước
Sản phẩm của phản ứng H2S Cl2 H2O phụ thuộc vào việc có nước hay không và lượng clo nhiều hay ít, vì vậy bạn cần đọc kỹ điều kiện đề bài.
| Điều kiện | Phương trình | Số oxi hóa của S sau phản ứng | Số e mà 1 mol H2S nhường |
| Có nước, clo dư (nước clo) | H2S + 4Cl2 + 4H2O → H2SO4 + 8HCl | +6 | 8 mol |
| Khí khô, không có nước (hoặc H2S dư, clo thiếu) | H2S + Cl2 → S + 2HCl | 0 (lưu huỳnh đơn chất) | 2 mol |
Khi có nước và clo dư, clo oxi hóa lưu huỳnh lên mức cao nhất +6 tạo H2SO4. Khi không có nước, sản phẩm là lưu huỳnh đơn chất màu vàng.
Có thể hiểu phản ứng trong nước diễn ra qua hai giai đoạn. Đầu tiên H2S + Cl2 → S + 2HCl; sau đó, nếu còn clo, lưu huỳnh tiếp tục bị oxi hóa: S + 3Cl2 + 4H2O → H2SO4 + 6HCl. Cộng hai phương trình lại sẽ thu được đúng phương trình tổng H2S + 4Cl2 + 4H2O → H2SO4 + 8HCl. Vì vậy, khi lượng clo không đủ (H2S dư), dung dịch có thể vẩn đục màu vàng do lưu huỳnh chưa bị oxi hóa hết.

Hiện tượng khi sục H2S vào nước clo
Dấu hiệu dễ thấy nhất là nước clo nhạt màu dần và dung dịch thu được có tính axit mạnh.
- Màu sắc của nước clo: Nước clo có màu vàng lục nhạt dần rồi mất màu hoàn toàn do Cl₂ tham gia phản ứng và bị tiêu thụ.
- Môi trường dung dịch: Dung dịch sau phản ứng chứa H₂SO₄ và HCl nên có tính axit, làm giấy quỳ tím chuyển sang màu đỏ. Lượng HCl tạo ra có thể hòa tan kim loại đứng trước H, ví dụ khi sắt tác dụng với HCl sẽ sinh khí H2.
- Phản ứng với BaCl₂: Khi nhỏ dung dịch BaCl₂ vào dung dịch sau phản ứng, xuất hiện kết tủa trắng BaSO₄. Đây là dấu hiệu chứng minh sự có mặt của ion sunfat (SO₄²⁻).
Lưu ý an toàn: H₂S và Cl₂ đều là những khí độc, có thể gây nguy hiểm khi hít phải. Thí nghiệm chỉ được thực hiện trong phòng thí nghiệm có tủ hút khí độc và dưới sự hướng dẫn, giám sát của giáo viên.

Bài tập vận dụng có lời giải H2S Cl2 H2O
Các bài tập dưới đây đi từ tính toán theo phương trình đến bảo toàn electron.
Bài 1: Sục 0,1 mol H2S vào nước clo dư. Tính số mol Cl2 đã phản ứng và số mol HCl tạo thành.
Lời giải: Theo phương trình, n(Cl2) = 4 × n(H2S) = 0,4 mol; n(HCl) = 8 × n(H2S) = 0,8 mol; n(H2SO4) = 0,1 mol.
Bài 2: Sục 2,479 lít khí H2S (đkc: 25 °C, 1 bar) vào nước clo dư, sau đó thêm dung dịch BaCl2 dư. Tính khối lượng kết tủa thu được.
Lời giải: n(H2S) = 2,479 : 24,79 = 0,1 mol. Bảo toàn nguyên tố S: n(BaSO4) = n(H2SO4) = n(H2S) = 0,1 mol. Khối lượng kết tủa: m = 0,1 × 233 = 23,3 gam.
Bài 3: Sục 0,02 mol H2S vào nước clo dư. Cần bao nhiêu ml dung dịch NaOH 1M để trung hòa vừa đủ dung dịch thu được (bỏ qua lượng Cl2 còn dư)?
Lời giải: Từ 0,02 mol H2S tạo 0,02 mol H2SO4 và 0,16 mol HCl. Tổng số mol H+ = 2 × 0,02 + 0,16 = 0,2 mol. Phản ứng trung hòa H+ + OH− → H2O nên n(NaOH) = 0,2 mol, V = 0,2 : 1 = 0,2 lít = 200 ml. Bạn có thể ôn lại cách tính thể tích từ nồng độ mol nếu chưa quen công thức CM = n/V.
Bài 4: Cho 3,4 gam khí H2S tác dụng với khí clo khô (không có nước) vừa đủ. Tính khối lượng lưu huỳnh tạo thành.
Lời giải: n(H2S) = 3,4 : 34 = 0,1 mol. Phương trình H2S + Cl2 → S + 2HCl, nên n(S) = 0,1 mol, m(S) = 0,1 × 32 = 3,2 gam; đồng thời tạo 0,2 mol HCl.
Bài 5 (nâng cao): Sục 0,1 mol H2S vào nước chứa 0,25 mol Cl2 (nước đủ, phản ứng hoàn toàn theo hai giai đoạn). Tính khối lượng lưu huỳnh còn lại và số mol H2SO4, HCl thu được.
Lời giải: Giai đoạn 1: H2S + Cl2 → S + 2HCl dùng 0,1 mol Cl2, tạo 0,1 mol S và 0,2 mol HCl; còn 0,15 mol Cl2. Giai đoạn 2: S + 3Cl2 + 4H2O → H2SO4 + 6HCl, 0,15 mol Cl2 oxi hóa được 0,05 mol S, tạo 0,05 mol H2SO4 và 0,3 mol HCl. Kết quả: còn 0,05 mol S (1,6 gam), 0,05 mol H2SO4 và 0,5 mol HCl. Kiểm tra: e nhường = 0,05 × 8 + 0,05 × 2 = 0,5 mol = e nhận (0,25 × 2).
Để nắm chắc khái niệm chất khử, chất oxi hóa trước khi làm dạng bài này, bạn có thể đọc thêm bài phản ứng oxi hóa khử là gì.

Câu hỏi thường gặp
H2S Cl2 H2O ra gì?
Khi clo dư, phản ứng tạo axit sunfuric H2SO4 và axit clohiđric HCl theo phương trình H2S + 4Cl2 + 4H2O → H2SO4 + 8HCl.
Phương trình H2S + Cl2 + H2O cân bằng như thế nào?
Dùng thăng bằng electron: S−2 nhường 8e, mỗi Cl2 nhận 2e, nên cần 4Cl2 cho 1H2S. Phương trình cân bằng là H2S + 4Cl2 + 4H2O → H2SO4 + 8HCl.
Trong phản ứng, chất nào là chất khử, chất nào là chất oxi hóa?
H2S là chất khử vì lưu huỳnh tăng số oxi hóa từ −2 lên +6; Cl2 là chất oxi hóa vì clo giảm số oxi hóa từ 0 xuống −1. H2O không đổi số oxi hóa.
H2S tác dụng với Cl2 không có nước tạo ra gì?
Tạo HCl và lưu huỳnh đơn chất màu vàng: H2S + Cl2 → S + 2HCl. Sản phẩm này cũng xuất hiện khi H2S dư, clo không đủ.
Làm sao chứng minh dung dịch sau phản ứng có H2SO4?
Nhỏ dung dịch BaCl2 vào, nếu xuất hiện kết tủa trắng BaSO4 không tan trong axit thì dung dịch chứa ion sunfat.
Tổng hệ số của phương trình là bao nhiêu?
Tổng hệ số nguyên, tối giản là 1 + 4 + 4 + 1 + 8 = 18.
Kết luận
Phương trình H2S + 4Cl2 + 4H2O → H2SO4 + 8HCl là phản ứng oxi hóa – khử điển hình, trong đó H2S là chất khử nhường 8 electron và Cl2 là chất oxi hóa. Khi làm bài H2S Cl2 H2O, bạn nên đọc kỹ điều kiện có nước, clo dư hay thiếu để chọn đúng phương trình, cân bằng bằng thăng bằng electron và kiểm tra lại bằng bảo toàn nguyên tố.
Bài viết liên quan:





