Văn khấn đưa ông Táo là bài khấn đọc trong lễ tiễn Táo quân về chầu Trời ngày 23 tháng Chạp, và với Tết Đinh Mùi 2027 thì ngày này rơi vào Thứ Bảy 30/01/2027. Dưới đây là nguyên văn hai bản văn khấn đang lưu hành, kèm cách sắp lễ, khung giờ cúng theo ba miền và hướng dẫn thả cá chép. Lễ đưa ông Táo mở màn cho chuỗi hoạt động cuối năm của người Việt. Nội dung bài viết mang tính tham khảo, ghi lại phong tục và văn khấn cổ truyền đang được lưu hành.
Đưa ông Táo là gì và sự tích hai ông một bà
Theo quan niệm dân gian, Táo quân là vị thần trông coi việc bếp núc, ghi nhận mọi chuyện trong nhà suốt một năm. Ngày 23 tháng Chạp, Táo quân lên chầu Trời trình báo rồi trở về vào đêm Giao thừa, nên lễ cúng ngày này được gọi là lễ đưa ông Táo.
Điểm đặc biệt trong tín ngưỡng Việt là Táo quân gồm ba vị, quen gọi là hai ông một bà. Ba vị Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ được người Việt chuyển hóa thành thần Đất, thần Nhà và thần Bếp. Cách hiểu đó để lại dấu vết cụ thể trên mâm lễ: bộ mũ áo dâng Táo quân gồm ba chiếc mũ, hai mũ đàn ông có hai cánh chuồn và một mũ đàn bà không có cánh chuồn.
Đưa ông Táo Tết Đinh Mùi 2027 vào ngày nào
Quy đổi sang dương lịch, các mốc chính của dịp Tết Đinh Mùi 2027 như sau.
| Dịp lễ | Âm lịch | Dương lịch 2027 |
|---|---|---|
| Đưa ông Táo | 23 tháng Chạp | Thứ Bảy 30/01/2027 |
| Tất niên | 29 tháng Chạp | Thứ Sáu 05/02/2027 |
| Giao thừa | Đêm 29 rạng mùng 1 | Đêm 05 rạng 06/02/2027 |
| Mùng 1 Tết | 01 tháng Giêng | Thứ Bảy 06/02/2027 |
Có một chi tiết rất dễ bị bỏ qua: tháng Chạp năm Bính Ngọ chỉ có 29 ngày, nghĩa là Tết Đinh Mùi 2027 không có ngày 30 Tết. Mọi công thức quen thuộc kiểu cúng tất niên chiều 30 Tết đều không áp dụng cho dịp này. Từ ngày đưa ông Táo đến ngày cuối năm 05/02/2027 chỉ còn đúng sáu ngày, nên việc dọn dẹp và sắp lễ cần tính sớm hơn thói quen mọi năm. Về đêm chuyển giao ngay sau đó, xem thêm bài Giao thừa là gì.
Thời gian cúng ông Táo theo tập quán ba miền
Khung giờ cúng thay đổi theo nếp sinh hoạt từng vùng.
| Vùng miền | Thời điểm thường cúng | Lý do theo tập quán |
|---|---|---|
| Miền Bắc | Cúng sớm, có thể từ ngày 20, muộn nhất 12h trưa ngày 23 | Tiễn Táo quân trước buổi trưa ngày 23 |
| Miền Trung | Đêm 22 rạng ngày 23 | Cúng vào thời khắc chuyển sang ngày 23 |
| Miền Nam | Buổi tối, khoảng 20h đến 23h | Xong bữa tối, bếp không còn nấu nướng thì mới tiễn ông Táo |
Ở đây tồn tại hai quan niệm cùng lưu hành. Một bên cho rằng lễ cúng nên hoàn tất trước 12h trưa ngày 23 tháng Chạp. Bên còn lại cho rằng nên cúng tối ngày 22, vì bước sang đầu ngày 23 thì Táo quân đã lên đường chầu Trời. Cả hai đều có cơ sở trong tập quán từng vùng, nên không thể khẳng định mốc nào là duy nhất đúng.
Lễ vật cúng ông Táo theo tập quán từng miền
Mâm lễ cơ bản gồm hương hoa, trầu cau, mâm cơm hoặc cỗ chay tùy nếp nhà, cùng bộ mũ áo Táo quân nói trên. Mỗi miền có thêm nét riêng.
- Miền Bắc: thường có thêm cá chép sống thả trong chậu nước, sau lễ đem phóng sinh ra ao hồ.
- Miền Trung: thay vì cá chép, nhiều gia đình cúng một con ngựa giấy có yên cương đầy đủ.
- Miền Nam: mâm lễ đơn giản hơn, chủ yếu gồm mũ, áo và đôi hia giấy.
Về vàng mã, chủ trương chung hiện nay là hạn chế đốt. Mâm lễ gọn gàng, sạch sẽ vẫn giữ trọn ý nghĩa của nghi lễ. Riêng cá chép, số lượng thường là hai đến ba con, gắn với tích cá vượt Vũ môn và cá chép hóa rồng, được hiểu như biểu tượng của tinh thần vượt khó và kiên trì.
Văn khấn đưa ông Táo bản chính
Bản dưới đây chép nguyên văn từ sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương
Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Hôm nay, ngày 23 tháng Chạp tín chủ chúng con thành tâm sắp sửa hương hoa phẩm luật, xiêm hài áo mũ, kính dâng tôn thần. Thắp nén tâm hương tín chủ con thành tâm kính bái.
Chúng con kính mời ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân hiển linh trước án hưởng thụ lễ vật.
Cúi xin Tôn thần gia ân xá tội cho mọi lỗi lầm trong năm qua gia chủ chúng con sai phạm.
Xin Tôn thần ban phước lộc, phù hộ toàn gia chúng con, trai gái, già trẻ sức khỏe dồi dào, an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, kính lễ cầu xin, mong Tôn thần phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Hai ghi chú biên tập khi đối chiếu các bản in. Thứ nhất, một số nguồn in sai thành lễ bạn tâm thành, trong khi chữ đúng là lễ bạc tâm thành, nghĩa là lễ mọn nhưng lòng thành. Thứ hai, cụm hương hoa phẩm luật được giữ nguyên theo sách, một số bản khác in là phẩm vật.
Văn khấn đưa ông Táo bản lưu truyền trong dân gian
Bản thứ hai lưu truyền trong dân gian, không phải trích từ sách nêu trên. Bản này ngắn hơn và theo lối vần đối nên dễ đọc.
Kính lạy Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân!
Tín chủ con là:…
Ngụ tại:…
Nhằm ngày 23 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, xiêm hài áo mũ, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, dâng hiến Tôn Thần, đốt nén Tâm Hương dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời:
Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.
Phỏng theo lệ cũ, Ngài là vị chủ, Ngũ Tự Gia Thần, soi xét lòng trần, Táo Quân chứng giám.
Trong năm sai phạm, các tội lỗi lầm, cúi xin Tôn Thần, gia ân châm chước. Ban lộc, ban phước, phù hộ toàn gia, trai gái trẻ già, an ninh khang thái.
Dãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.
Khi khấn, gia chủ điền tên người đại diện và địa chỉ vào các chỗ để trống, đọc chậm rãi và rõ ràng.
Giải nghĩa các cụm Hán Việt trong bài khấn
Một số cụm Hán Việt cổ xuất hiện trong hai bài khấn trên có thể hiểu như sau.
| Cụm từ | Giải nghĩa |
|---|---|
| Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân | Danh hiệu đầy đủ của ông Táo. Đông trù là nhà bếp phía đông, Tư mệnh là nắm giữ vận mệnh |
| Ngũ tự gia thần | Năm vị thần trong nhà theo lệ cổ, ông Táo đứng đầu |
| Lễ bạc tâm thành | Lễ mọn nhưng lòng thành |
| Cẩn cáo | Kính cẩn trình báo |
Thả cá chép đúng cách
Tục thả cá chép vốn mang tinh thần phóng sinh, nhưng thả không đúng cách lại khiến cá chết ngay hoặc để lại rác nhựa ở ao hồ. Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Phật giáo Quốc tế Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đã lưu ý một số nguyên tắc khi thả cá.
- Chọn ao, hồ nước sạch, không ô nhiễm.
- Không đứng trên cao đổ hoặc ném cá xuống, vì cá có thể chết khi chạm mặt nước.
- Chọn chỗ mép nước, nghiêng nhẹ bát hoặc túi đựng để cá tự quẫy và bơi ra.
- Thả xong nên nán lại xem cá đã bơi đi chưa.
- Tuyệt đối không thả túi nilon xuống ao hồ, gây ô nhiễm môi trường.
- Thao tác nhẹ nhàng, từ tốn, không quăng ném.
Ý nghĩa của việc phóng sinh nằm ở lòng từ bi với sinh vật và ở việc giữ sạch mặt nước chung, không nằm ở số lượng cá thả. Một chiếc túi nilon bỏ lại bên hồ đủ làm mất đi phần đẹp nhất của tập tục này.
Câu hỏi thường gặp về văn khấn đưa ông Táo
Đưa ông Táo Tết Đinh Mùi 2027 vào ngày nào dương lịch?
Ngày 23 tháng Chạp của dịp Tết Đinh Mùi rơi vào Thứ Bảy 30/01/2027.
Cúng ông Táo sau 12h trưa ngày 23 có được không?
Có hai quan niệm cùng lưu hành. Miền Bắc cho rằng nên hoàn tất trước 12h trưa ngày 23, còn miền Nam thường cúng buổi tối từ 20h đến 23h. Không mốc nào được xem là duy nhất đúng.
Có bắt buộc phải cúng cá chép sống không?
Không bắt buộc. Cá chép sống là nét riêng của miền Bắc. Miền Trung thường cúng ngựa giấy có yên cương, còn miền Nam dùng mũ, áo và đôi hia giấy.
Vì sao lễ vật cúng ông Táo có ba chiếc mũ?
Vì Táo quân gồm ba vị, quen gọi là hai ông một bà, tương ứng thần Đất, thần Nhà và thần Bếp. Bộ lễ vì thế có hai mũ đàn ông có cánh chuồn và một mũ đàn bà không có cánh chuồn.
Thả cá chép thế nào cho đúng?
Chọn ao hồ nước sạch, đứng ở mép nước và nghiêng nhẹ bát hoặc túi để cá tự bơi ra, không ném cá từ trên cao và không thả túi nilon xuống nước.
Lễ bạc tâm thành hay lễ bạn tâm thành mới đúng?
Chữ đúng là lễ bạc tâm thành, nghĩa là lễ mọn nhưng lòng thành. Bản in lễ bạn tâm thành là lỗi ở một số nguồn.
Nên cúng ông Táo ở ban thờ gia tiên hay ở bếp?
Cả hai đều được ghi nhận trong tập quán. Nhiều gia đình cúng tại ban thờ gia tiên, nhiều nơi khác đặt lễ ở khu bếp.
Kết luận
Lễ đưa ông Táo ngày 23 tháng Chạp, tức Thứ Bảy 30/01/2027, mở đầu cho những ngày cuối năm. Hai bản văn khấn chép ở trên đều đang lưu hành, chọn bản nào cũng được, miễn đọc rõ ràng và thành tâm. Điều đáng nhớ là tháng Chạp năm nay chỉ có 29 ngày, nên quỹ thời gian từ ngày ông Táo tới Giao thừa ngắn hơn thường lệ. Về cách gọi tên năm Đinh Mùi theo can chi, xem thêm bài 12 con giáp.
Xem thêm:
