Phrasal verb (cụm động từ) là sự kết hợp giữa một động từ với một giới từ hoặc trạng từ, hoặc kết hợp với cả hai, để tạo thành một cụm từ có nghĩa mới. Nghĩa của phrasal verb thường khác với nghĩa gốc của động từ. Ví dụ: turn on (bật), give up (từ bỏ). Đây là một trong những phần ngữ pháp phổ biến nhất trong giao tiếp hằng ngày của người bản ngữ, nhưng cũng dễ gây nhầm lẫn cho người học. Bài viết này trình bày phrasal verb là gì, cấu tạo, cách phân loại, danh sách phrasal verb thông dụng theo chủ đề, mẹo học và bài tập có lời giải.
Phrasal verb là gì?
Phrasal verb là cụm động từ được tạo thành từ một động từ chính kết hợp với một tiểu từ (particle), có thể là giới từ hoặc trạng từ. Nghĩa của phrasal verb thường không thể được suy ra trực tiếp từ nghĩa của từng thành phần cấu tạo. Ví dụ: “look” có nghĩa là nhìn, nhưng “look after” lại có nghĩa là chăm sóc; “give” là cho, nhưng “give up” lại là từ bỏ. Chính đặc điểm “nghĩa mới” này khiến phrasal verb trở thành một phần quan trọng giúp câu tiếng Anh trở nên tự nhiên, gần với cách nói của người bản ngữ hơn so với việc dùng một động từ đơn lẻ.
Cấu tạo của phrasal verb
Về cấu tạo, phrasal verb luôn bắt đầu bằng một động từ chính, theo sau là một hoặc hai tiểu từ. Có ba dạng kết hợp chính:
- Động từ + trạng từ: turn on, turn off, give up, sit down.
- Động từ + giới từ: look after, listen to, depend on, wait for.
- Động từ + trạng từ + giới từ: look forward to, get on with, run out of.
Tiểu từ đi kèm quyết định nghĩa của cả cụm. Cùng một động từ “take” nhưng “take off” (cởi ra, cất cánh), “take up” (bắt đầu một thói quen), “take after” (giống ai đó) mang những nghĩa hoàn toàn khác nhau. Vì vậy khi học phrasal verb, bạn nên ghi nhớ cả cụm như một đơn vị từ vựng, thay vì tách rời từng phần.
Phân loại phrasal verb
Dựa vào khả năng tách tân ngữ, phrasal verb thường được chia thành hai loại chính như bảng dưới đây.
| Loại | Đặc điểm | Ví dụ |
|---|---|---|
| Tách được (separable) | Tân ngữ có thể đặt giữa động từ và tiểu từ | turn on the light / turn the light on |
| Không tách được (inseparable) | Tân ngữ luôn đứng sau cả cụm | look after the baby |
Lưu ý: với phrasal verb tách được, nếu tân ngữ là đại từ (it, them…) thì bắt buộc đặt giữa: “turn it on” (không nói “turn on it”). Ngoài ra, người ta còn phân biệt phrasal verb ngoại động từ (transitive – cần tân ngữ, ví dụ “put on your coat”) và nội động từ (intransitive – không cần tân ngữ, ví dụ “The plane took off”). Nắm được đặc điểm này giúp bạn đặt câu đúng ngữ pháp và tránh lỗi sai vị trí tân ngữ.
Phân biệt phrasal verb tách được và không tách được
Nhiều người học lúng túng khi không biết một phrasal verb có tách được hay không. Nguyên tắc thực hành đơn giản như sau:
- Nếu tân ngữ là danh từ, phrasal verb tách được cho phép đặt tân ngữ ở cả hai vị trí: “turn off the TV” hoặc “turn the TV off”.
- Nếu tân ngữ là đại từ (it, them, him…), bắt buộc đặt giữa: “turn it off”. Câu “turn off it” là sai.
- Với phrasal verb không tách được, tân ngữ luôn đứng sau nguyên cụm dù là danh từ hay đại từ: “look after him”, “look after the children”.
Cách chắc chắn nhất để biết một phrasal verb thuộc loại nào là tra từ điển (thường ký hiệu sb/sth ở giữa nghĩa là tách được). Khi mới học, bạn nên ghi chú rõ loại tách được hay không ngay bên cạnh mỗi cụm từ.
Xem thêm: Top 12 công cụ AI học Tiếng Anh giao tiếp tốt nhất
Một số phrasal verb thông dụng theo chủ đề
Để dễ ghi nhớ, bạn có thể học phrasal verb theo nhóm chủ đề quen thuộc trong đời sống thay vì học rời rạc. Bảng dưới tổng hợp những cụm thông dụng nhất kèm nghĩa và ví dụ.
| Phrasal verb | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| turn on / turn off | bật / tắt | Please turn off the lights. |
| give up | từ bỏ | He gave up smoking last year. |
| look after | chăm sóc | She looks after her grandmother. |
| find out | tìm ra, phát hiện | I need to find out the truth. |
| put on | mặc vào, đeo vào | Put on your jacket, it’s cold. |
| look forward to | mong chờ | I look forward to meeting you. |
| get up | thức dậy | I get up at 6 a.m. every day. |
| run out of | hết, cạn kiệt | We ran out of milk. |
Khi đã quen, bạn nên đặt câu ví dụ của riêng mình cho mỗi phrasal verb để ghi nhớ lâu hơn và biết cách dùng trong ngữ cảnh thực tế.
Mẹo học phrasal verb hiệu quả
Phrasal verb rất nhiều và dễ gây nản, nhưng bạn có thể học chúng hiệu quả hơn nhờ vài nguyên tắc sau:
- Học theo cụm và ngữ cảnh: ghi nhớ cả câu ví dụ thay vì học nghĩa khô khan.
- Nhóm theo chủ đề hoặc theo động từ gốc: ví dụ gom tất cả cụm với “get” (get up, get on, get over) để thấy quy luật.
- Ưu tiên cụm thông dụng: tập trung vào khoảng 100-150 phrasal verb phổ biến trước, đừng cố học hết cùng lúc.
- Luyện tập chủ động: đặt câu, viết đoạn văn ngắn, dùng trong hội thoại hằng ngày.
- Ôn tập lặp lại ngắt quãng: xem lại sau 1 ngày, 3 ngày, 1 tuần để đưa vào trí nhớ dài hạn.
Ví dụ và bài tập vận dụng có lời giải
Hãy thử làm các bài tập dưới đây rồi đối chiếu với lời giải để củng cố kiến thức.
- Bài 1: Điền phrasal verb nghĩa “chăm sóc”: She has to ___ her little brother. Lời giải: look after.
- Bài 2: Sắp xếp đúng với đại từ: Please (turn / it / on). Lời giải: Please turn it on.
- Bài 3: Điền phrasal verb nghĩa “từ bỏ”: He decided to ___ smoking. Lời giải: give up.
- Bài 4 (trắc nghiệm): “Find out” nghĩa là gì? A. Tìm ra B. Đi ra C. Nhìn ra D. Bỏ ra. Đáp án: A.
- Bài 5: Chọn vị trí đúng của tân ngữ đại từ: “I’ll pick ___ at 7.” (a) up you (b) you up. Đáp án: (b) you up.
- Bài 6: Điền phrasal verb nghĩa “mong chờ”: We ___ ___ ___ seeing you again. Lời giải: look forward to.
Xem thêm: Top 15 game học Tiếng Anh free, hiệu quả nhất
Câu hỏi thường gặp về phrasal verb
Phrasal verb là gì?
Phrasal verb là cụm động từ gồm một động từ chính kết hợp với giới từ hoặc trạng từ, tạo ra một nghĩa mới thường khác với nghĩa gốc của động từ.
Phrasal verb có mấy loại?
Có hai loại chính dựa vào khả năng tách tân ngữ: loại tách được (separable) và loại không tách được (inseparable).
Khi tân ngữ là đại từ thì đặt ở đâu?
Với phrasal verb tách được, đại từ (it, them, him…) bắt buộc phải đặt giữa động từ và tiểu từ, ví dụ “turn it on”, không nói “turn on it”.
“Give up” nghĩa là gì?
“Give up” nghĩa là từ bỏ, chẳng hạn “He gave up smoking” nghĩa là anh ấy đã bỏ thuốc lá.
Làm sao học phrasal verb hiệu quả?
Bạn nên học theo cụm và ngữ cảnh, nhóm theo chủ đề hoặc theo động từ gốc, ưu tiên cụm thông dụng và ôn tập lặp lại ngắt quãng.
Làm sao biết một phrasal verb có tách được hay không?
Cách chắc chắn nhất là tra từ điển: nếu ký hiệu có sb/sth đặt ở giữa cụm thì đó là phrasal verb tách được, còn lại là không tách được.
Kết luận
Tóm lại, phrasal verb là cụm động từ được tạo thành từ một động từ kết hợp với giới từ hoặc trạng từ để tạo ra nghĩa mới. Phrasal verb được chia thành hai loại chính là loại tách được và loại không tách được. Nắm vững cấu tạo, cách dùng và các cụm thông dụng giúp bạn sử dụng tiếng Anh tự nhiên và linh hoạt hơn. Để học thêm, mời bạn tham khảo các bài giới từ for trong tiếng Anh, Word Form là gì và Cloze Test là gì trên chuyên mục tin tức của Hoàng Hà Mobile.
