Thì hiện tại hoàn thành (Present Perfect) là thì được dùng để diễn tả một hành động đã xảy ra trong quá khứ nhưng vẫn còn liên quan đến hiện tại hoặc kéo dài đến hiện tại. Cấu trúc khẳng định của thì này là S + have/has + V3 (quá khứ phân từ). Đây là một trong những thì quan trọng và thường gặp nhất trong tiếng Anh, xuất hiện nhiều trong giao tiếp lẫn các kỳ thi. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ thì hiện tại hoàn thành là gì, công thức đầy đủ, cách dùng, dấu hiệu nhận biết, cách phân biệt với quá khứ đơn và một số bài tập có lời giải chi tiết.
Thì hiện tại hoàn thành là gì?
Thì hiện tại hoàn thành (Present Perfect Tense) được dùng để diễn tả một hành động đã hoàn thành tính đến thời điểm hiện tại hoặc một hành động bắt đầu trong quá khứ và vẫn còn tiếp diễn đến hiện tại. Điểm khác biệt cốt lõi giữa thì hiện tại hoàn thành và thì quá khứ đơn là hành động ở thì hiện tại hoàn thành luôn có mối liên hệ với hiện tại, trong khi quá khứ đơn diễn tả hành động đã kết thúc hoàn toàn trong quá khứ. Vì vậy, khi muốn nhấn mạnh kết quả hoặc sự liên quan tới thời điểm nói, người ta ưu tiên dùng thì hiện tại hoàn thành.
Cấu trúc thì hiện tại hoàn thành
Thì hiện tại hoàn thành có ba dạng câu cơ bản là khẳng định, phủ định và nghi vấn, tất cả đều dùng trợ động từ have/has kết hợp với động từ ở dạng V3.
| Dạng | Công thức | Ví dụ |
|---|---|---|
| Khẳng định | S + have/has + V3 | I have finished my homework. |
| Phủ định | S + have/has + not + V3 | She has not eaten yet. |
| Nghi vấn | Have/Has + S + V3? | Have you seen this film? |
| Nghi vấn Wh- | Wh- + have/has + S + V3? | How long have you lived here? |
Chủ ngữ he, she và it đi với “has”, còn chủ ngữ I, you, we và they đi với “have”. Trong văn nói và văn viết thân mật, have/has thường được viết tắt: I have → I’ve, She has → She’s, have not → haven’t, has not → hasn’t. V3 là dạng quá khứ phân từ của động từ: động từ có quy tắc thêm đuôi “-ed”, còn động từ bất quy tắc sử dụng dạng ở cột thứ ba trong bảng động từ bất quy tắc.
Bảng một số động từ bất quy tắc thường gặp (V1 – V2 – V3)
Với thì hiện tại hoàn thành, bạn cần dùng đúng cột V3. Dưới đây là một số động từ bất quy tắc phổ biến để tra cứu nhanh.
| V1 (nguyên mẫu) | V2 (quá khứ) | V3 (quá khứ phân từ) | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| be | was/were | been | thì, là, ở |
| go | went | gone | đi |
| see | saw | seen | nhìn, thấy |
| do | did | done | làm |
| eat | ate | eaten | ăn |
| write | wrote | written | viết |
| take | took | taken | lấy, cầm |
| give | gave | given | cho, đưa |
Xem thêm: 10 KÊNH YOUTUBE giúp trẻ học tiếng Anh mỗi ngày
Cách dùng thì hiện tại hoàn thành
Thì hiện tại hoàn thành được dùng trong nhiều tình huống khác nhau, tất cả đều xoay quanh mối liên hệ giữa quá khứ và hiện tại.
- Diễn tả hành động vừa mới xảy ra: I have just finished my work.
- Diễn tả kinh nghiệm, trải nghiệm tính đến hiện tại: She has visited Japan twice.
- Diễn tả hành động bắt đầu trong quá khứ và kéo dài đến hiện tại: They have lived here for 5 years.
- Diễn tả hành động đã xảy ra nhưng không nói rõ thời gian cụ thể: He has read this book.
- Diễn tả hành động lặp lại nhiều lần cho tới hiện tại: I have watched this movie three times.
- Diễn tả hành động vừa hoàn thành và để lại kết quả ở hiện tại: She has lost her keys, so she can’t open the door.
Dấu hiệu nhận biết thì hiện tại hoàn thành
Bạn có thể nhận biết thì hiện tại hoàn thành qua một số trạng từ và cụm từ chỉ thời gian đặc trưng thường xuất hiện trong câu.
- already, yet, just, recently, lately.
- ever, never (thường trong câu hỏi hoặc phủ định).
- since + mốc thời gian (since 2020); for + khoảng thời gian (for 3 years).
- so far, up to now, until now.
- this is the first/second time, in the last few days.
Lưu ý về vị trí: already, just, never, ever thường đứng giữa have/has và V3; còn yet thường đứng cuối câu phủ định hoặc nghi vấn (I haven’t finished yet).
Phân biệt since và for
Hai giới từ since và for đều đi kèm thì hiện tại hoàn thành nhưng có cách dùng khác nhau, rất dễ nhầm lẫn.
- since: đi với một mốc thời gian cụ thể (since Monday, since 2015, since I was a child).
- for: đi với một khoảng thời gian (for two days, for a long time, for 5 years).
Phân biệt thì hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn
Đây là điểm mà người học hay nhầm lẫn nhất. Bảng dưới đây giúp bạn so sánh nhanh hai thì để chọn đúng trong từng ngữ cảnh.
| Tiêu chí | Hiện tại hoàn thành | Quá khứ đơn |
|---|---|---|
| Thời gian | Không xác định rõ, còn liên quan hiện tại | Xác định rõ, đã kết thúc |
| Dấu hiệu | already, yet, just, since, for, ever | yesterday, ago, last week, in 2010 |
| Ví dụ | I have seen this film. | I saw this film yesterday. |
Ví dụ và bài tập vận dụng có lời giải
Hãy vận dụng công thức và cách dùng ở trên vào các bài tập sau, mỗi bài đều có lời giải để bạn tự đối chiếu.
- Bài 1: Chia động từ: I (finish) my homework. Lời giải: I have finished my homework (động từ có quy tắc, thêm -ed).
- Bài 2: Chia động từ: She (live) here for 5 years. Lời giải: She has lived here for 5 years (chủ ngữ she dùng has).
- Bài 3: Điền since hoặc for: We have known each other ___ 2010. Lời giải: since 2010 (đi với mốc thời gian).
- Bài 4: Điền since hoặc for: They have worked here ___ ten years. Lời giải: for ten years (đi với khoảng thời gian).
- Bài 5 (chia động từ bất quy tắc): He (write) three letters this week. Lời giải: He has written three letters this week (V3 của write là written).
- Bài 6 (trắc nghiệm): Chọn đáp án đúng: They ___ never ___ to Paris. A. have / been B. has / been C. have / be D. had / been. Đáp án: A (have + been).
Xem thêm: TOP 15 app dịch tiếng Anh chuẩn xác, tiện lợi nhất hiện nay
Câu hỏi thường gặp về thì hiện tại hoàn thành
Thì hiện tại hoàn thành dùng để làm gì?
Thì hiện tại hoàn thành dùng để diễn tả hành động đã xảy ra và còn liên quan đến hiện tại hoặc kéo dài từ quá khứ đến hiện tại, nhấn mạnh kết quả ở thời điểm nói.
Cấu trúc thì hiện tại hoàn thành là gì?
Cấu trúc khẳng định là S + have/has + V3 (quá khứ phân từ), phủ định thêm not sau have/has, nghi vấn đảo have/has lên trước chủ ngữ.
Khi nào dùng have, khi nào dùng has?
Dùng has với chủ ngữ số ít ngôi thứ ba là he, she, it; dùng have với I, you, we, they.
Dấu hiệu nhận biết thì hiện tại hoàn thành là gì?
Các từ thường gặp là already, yet, just, recently, ever, never, so far, since và for.
Since và for khác nhau thế nào?
Since đi với một mốc thời gian cụ thể như since 2010, còn for đi với một khoảng thời gian như for five years.
Làm sao phân biệt hiện tại hoàn thành với quá khứ đơn?
Hiện tại hoàn thành dùng khi thời gian không xác định và còn liên quan hiện tại; quá khứ đơn dùng khi có mốc thời gian xác định đã kết thúc như yesterday, last week, ago.
Kết luận
Tóm lại, thì hiện tại hoàn thành được dùng để diễn tả những hành động vẫn còn liên quan đến hiện tại hoặc kéo dài từ quá khứ đến hiện tại. Thì này có cấu trúc S + have/has + V3 và thường được nhận biết qua các từ already, yet, just, since và for. Nắm vững thì này giúp bạn phân biệt rõ với quá khứ đơn và dùng tiếng Anh chính xác hơn. Để học thêm, mời bạn tham khảo các bài cách phát âm ed chuẩn nhất, giới từ for trong tiếng Anh và các tháng trong tiếng Anh trên chuyên mục tin tức của Hoàng Hà Mobile.
