Các công cụ tìm kiếm AI ưu tiên các trang web có lưu lượng truy cập thấp hơn các nguồn phổ biến

Một nghiên cứu mới từ Đại học Ruhr Bochum và Viện Hệ thống Phần mềm Max Planck đã chỉ ra cách AI đang thay đổi hoàn toàn bản chất của tìm kiếm trực tuyến. Thay vì ưu tiên các trang web phổ biến như Google, các công cụ tìm kiếm AI lại thường trích dẫn từ những nguồn ít được biết đến hơn, nhưng vẫn duy trì độ chính xác và đa dạng thông tin.

Khi AI tìm kiếm khác với Google tạo ra bước ngoặt lớn

Trong khi Google vẫn là biểu tượng của tìm kiếm truyền thống, dựa vào thuật toán xếp hạng và độ phổ biến của trang web, các công cụ tìm kiếm tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) lại đang dần thay đổi quy luật này. Nghiên cứu mang tên “Đặc điểm của Tìm kiếm Web trong Thời đại Trí tuệ Nhân tạo” chỉ ra rằng, AI không còn quá phụ thuộc vào sự phổ biến, mà thay vào đó, ưu tiên những nguồn thông tin ít được biết đến nhưng có giá trị nội dung cao.

Nhóm nghiên cứu đã tiến hành so sánh kết quả giữa Google Search – biểu tượng của tìm kiếm tiêu chuẩn – với Google AI Overviews, Gemini 2.5 Flash, và hai biến thể tìm kiếm web của GPT-4o. Kết quả thật đáng chú ý: các hệ thống AI thường lấy dữ liệu từ những trang web có thứ hạng thấp, thậm chí nhiều nguồn không nằm trong top 100 kết quả của Google cho cùng một truy vấn.

Theo Tranco, công cụ xếp hạng tên miền quốc tế, các nguồn mà AI trích dẫn có vị trí trung bình thấp hơn đáng kể so với Google. Chẳng hạn, Gemini thường dẫn nguồn từ các trang có thứ hạng tên miền trung bình trên 1.000, trong khi Google Search truyền thống chủ yếu lấy dữ liệu từ top 100.

Tuy vậy, điều này không đồng nghĩa với việc AI cung cấp thông tin kém chính xác hơn. Trái lại, kết quả của các mô hình như GPT-4o cho thấy AI có xu hướng ưu tiên nguồn dữ liệu chuyên sâu, mang tính bách khoa hoặc doanh nghiệp thay vì những trang phổ biến hoặc mạng xã hội.

AI và sự thay đổi trong cấu trúc thông tin

Một điểm nổi bật trong nghiên cứu là cách AI nén và tổng hợp thông tin để đưa ra phản hồi ngắn gọn, thay vì liệt kê hàng loạt kết quả như Google. Thay vì hiển thị mười đường dẫn để người dùng tự chọn, các công cụ AI tạo ra câu trả lời duy nhất, được tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau.

Theo nhóm nghiên cứu, hơn 50% nguồn trong phần “AI Overview” của Google không xuất hiện trong top 10 kết quả tìm kiếm thông thường, và 40% thậm chí không nằm trong top 100. Điều này cho thấy AI đang mở rộng “vùng phủ thông tin” ra khỏi phạm vi mà các thuật toán SEO truyền thống chi phối.

Mặc dù có sự thay đổi rõ rệt về nguồn trích dẫn, AI vẫn duy trì mức độ đa dạng thông tin tương đương với tìm kiếm truyền thống. Các mô hình AI vẫn bao phủ cùng một phạm vi khái niệm. Tuy nhiên, sự khác biệt lớn nằm là khi người dùng đặt câu hỏi, hệ thống AI tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn, sau đó rút gọn lại thành câu trả lời duy nhất, loại bỏ các chi tiết nhỏ, lặp lại hoặc thiếu quan trọng. Điều này khiến phản hồi của AI có vẻ ngắn gọn, dễ hiểu, nhưng đôi khi mất đi độ sâu hoặc chi tiết của dữ liệu gốc.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng AI gặp khó khăn với các chủ đề “thời gian thực”, như tin tức nóng hoặc sự kiện đang diễn ra. GPT-4o.

AI đang định nghĩa về độ tin cậy của nguồn thông tin

Khi AI ngày càng được tích hợp sâu vào công cụ tìm kiếm, khái niệm “độ tin cậy của nguồn” cũng đang được định nghĩa lại. Trong kỷ nguyên SEO, một trang web uy tín thường được xác định dựa trên lượng truy cập, backlink và sự phổ biến – những yếu tố mà Google sử dụng để xếp hạng. Nhưng với AI, uy tín lại gắn liền với độ chính xác và sự phù hợp ngữ cảnh.

Nghiên cứu cho thấy các công cụ tìm kiếm AI như Gemini hay GPT-4o ít phụ thuộc vào tín hiệu xã hội (social signals), gần như tránh xa mạng xã hội và thay vào đó tập trung vào các nguồn tri thức có cấu trúc như báo cáo, tài liệu chuyên ngành, hoặc dữ liệu doanh nghiệp. Điều này giúp phản hồi trở nên “sạch” hơn – ít cảm tính, ít thiên vị và ít bị chi phối bởi các yếu tố lan truyền.

Tuy nhiên, sự tổng hợp tự động của AI cũng mang đến câu hỏi lớn: Liệu người dùng có còn cần truy cập trang web gốc? Khi AI trả lời đầy đủ và súc tích, lượng truy cập tới các trang nguồn có thể giảm mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến mô hình doanh thu quảng cáo và sự tồn tại của nhiều website độc lập. Nói cách khác, AI đang tái cấu trúc nền kinh tế tri thức trực tuyến.

Tạm kết