Bảng chữ cái viết hoa tiếng Việt gồm 29 chữ: A, Ă, Â, B, C, D, Đ, E, Ê, G, H, I, K, L, M, N, O, Ô, Ơ, P, Q, R, S, T, U, Ư, V, X, Y. Trong đó có 12 nguyên âm đơn và 17 phụ âm đơn. Các chữ F, J, W, Z không thuộc bảng chữ cái tiếng Việt nhưng vẫn xuất hiện trong từ mượn và tên riêng nước ngoài. Bài viết gồm bảng chữ in hoa kèm chữ thường, cách đọc, quy tắc viết hoa, cách gõ chữ hoa có dấu trên máy tính và điện thoại, cùng mẹo luyện viết chữ hoa đẹp cho học sinh.
Bảng chữ cái tiếng Việt viết hoa và viết thường
Bảng dưới đây liệt kê 29 chữ cái theo thứ tự, kèm dạng in thường và cách đọc tên chữ thường dùng trong nhà trường.
| STT | Chữ in hoa | Chữ in thường | Cách đọc |
|---|---|---|---|
| 1 | A | a | a |
| 2 | Ă | ă | á |
| 3 | Â | â | ớ |
| 4 | B | b | bê (bờ) |
| 5 | C | c | xê (cờ) |
| 6 | D | d | dê (dờ) |
| 7 | Đ | đ | đê (đờ) |
| 8 | E | e | e |
| 9 | Ê | ê | ê |
| 10 | G | g | giê (gờ) |
| 11 | H | h | hát (hờ) |
| 12 | I | i | i (i ngắn) |
| 13 | K | k | ca |
| 14 | L | l | e-lờ (lờ) |
| 15 | M | m | em-mờ (mờ) |
| 16 | N | n | en-nờ (nờ) |
| 17 | O | o | o |
| 18 | Ô | ô | ô |
| 19 | Ơ | ơ | ơ |
| 20 | P | p | pê (pờ) |
| 21 | Q | q | cu (quờ) |
| 22 | R | r | e-rờ (rờ) |
| 23 | S | s | ét-xì (sờ) |
| 24 | T | t | tê (tờ) |
| 25 | U | u | u |
| 26 | Ư | ư | ư |
| 27 | V | v | vê (vờ) |
| 28 | X | x | ích-xì (xờ) |
| 29 | Y | y | i dài (i-cờ-rét) |
Trong ngoặc là cách đọc theo âm (thường dùng khi dạy đánh vần ở lớp 1). Nếu bạn cần so sánh với bảng chữ cái tiếng Anh 26 chữ, có thể xem bài bảng chữ cái tiếng Anh.
Nguyên âm và phụ âm trong bảng chữ cái
- 12 nguyên âm đơn: A, Ă, Â, E, Ê, I, O, Ô, Ơ, U, Ư, Y.
- 17 phụ âm đơn: B, C, D, Đ, G, H, K, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, X.
- Phụ âm ghép (không nằm trong 29 chữ cái nhưng dùng thường xuyên): CH, GH, GI, KH, NG, NGH, NH, PH, QU, TH, TR.
- Dấu thanh: sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng đặt trên hoặc dưới nguyên âm, kể cả khi viết hoa (Á, À, Ả, Ã, Ạ…).
Chữ hoa có dấu thanh
Khi viết hoa, dấu thanh vẫn đặt đúng vị trí như chữ thường. Ví dụ với chữ A:
| Dấu thanh | Ví dụ chữ hoa | Từ minh họa |
|---|---|---|
| Sắc | Á | Á, Áo |
| Huyền | À | À, Bà |
| Hỏi | Ả | Ả, Mả |
| Ngã | Ã | Ã, Mã |
| Nặng | Ạ | Ạ, Mạ |
Chữ in hoa và chữ viết hoa khác nhau thế nào?
| Tiêu chí | Chữ in hoa | Chữ viết hoa |
|---|---|---|
| Hình dạng | Nét thẳng, đều, đơn giản như chữ trên sách, biển hiệu | Có nét cong, nét thanh, nét đậm, nối nét |
| Nơi dùng | Tiêu đề, biển báo, điền phiếu, gõ máy tính | Bài viết tay, vở tập viết, thiệp, thư |
| Độ khó | Dễ viết, dễ đọc | Cần luyện tập theo mẫu chữ |
Học sinh tiểu học được luyện viết chữ hoa theo mẫu chữ viết trong vở Tập viết do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định, với độ cao, nét và điểm đặt bút cụ thể cho từng chữ.
Quy tắc viết hoa trong tiếng Việt
Viết hoa theo câu
- Viết hoa chữ cái đầu tiên của câu.
- Viết hoa chữ đầu sau dấu chấm, dấu chấm hỏi, dấu chấm than và khi xuống dòng bắt đầu đoạn mới.
Viết hoa tên riêng
- Tên người: viết hoa chữ cái đầu của tất cả các âm tiết, ví dụ Nguyễn Văn An.
- Tên địa lý: viết hoa chữ cái đầu của các âm tiết tạo thành tên riêng, ví dụ Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, sông Hồng.
- Tên cơ quan, tổ chức: viết hoa chữ cái đầu của các từ, cụm từ chỉ loại hình và tên riêng, ví dụ Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Trong văn bản hành chính, quy tắc viết hoa được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 30/2020/NĐ-CP về công tác văn thư. Khi soạn văn bản, bạn có thể dùng công cụ đổi kiểu chữ theo bài chuyển chữ hoa thành chữ thường để sửa nhanh.
Viết hoa tên riêng nước ngoài
- Tên phiên âm Hán Việt: viết như tên người, tên địa danh Việt Nam, ví dụ Bắc Kinh, Tập Cận Bình.
- Tên phiên âm trực tiếp: viết hoa chữ cái đầu của mỗi bộ phận và nối bằng dấu gạch nối, ví dụ Mát-xcơ-va.
- Tên giữ nguyên chữ gốc: viết đúng như nguyên ngữ, ví dụ Paris, Washington.
Lỗi viết hoa thường gặp
- Viết hoa tùy tiện danh từ chung giữa câu, như “Học Sinh”, “Giáo Viên”, “Máy Tính”.
- Quên viết hoa chữ đầu câu sau dấu chấm khi gõ nhanh trên điện thoại.
- Viết hoa sau dấu hai chấm khi không phải lời trích dẫn trực tiếp.
- Bỏ dấu khi gõ chữ in hoa toàn bộ, ví dụ viết “DA NANG” thay vì “ĐÀ NẴNG”.
Cách gõ chữ hoa trên máy tính và điện thoại
- Máy tính: giữ phím Shift khi gõ một chữ hoa; bật Caps Lock để gõ liên tục chữ in hoa.
- Chữ hoa có dấu: dùng bộ gõ tiếng Việt (Telex hoặc VNI) như bình thường, ví dụ Telex gõ “AW” ra Ă, “DD” ra Đ, “OW” ra Ơ.
- Trong Word: bôi đen đoạn chữ và nhấn Shift + F3 để chuyển lần lượt giữa chữ thường, viết hoa chữ đầu và in hoa toàn bộ.
- Điện thoại: chạm phím mũi tên lên (Shift) một lần để viết hoa một chữ, chạm hai lần để khóa chữ in hoa.
Bảng gõ nhanh các chữ hoa có dấu phụ theo hai kiểu gõ phổ biến:
| Chữ hoa | Telex | VNI |
|---|---|---|
| Ă | AW | A8 |
| Â | AA | A6 |
| Ê | EE | E6 |
| Ô | OO | O6 |
| Ơ | OW | O7 |
| Ư | UW | U7 |
| Đ | DD | D9 |
Dấu thanh theo Telex gồm S (sắc), F (huyền), R (hỏi), X (ngã), J (nặng); theo VNI gồm các số 1 đến 5 theo cùng thứ tự.
Nếu muốn chữ hoa trang trí đẹp cho tiêu đề, thiệp, bạn có thể tham khảo các font chữ đẹp.
Mẹo luyện viết chữ hoa đẹp cho học sinh
- Học nét cơ bản trước: nét móc, nét cong, nét khuyết là nền tảng của hầu hết chữ hoa.
- Dùng vở ô li và mẫu chữ: quan sát điểm đặt bút, điểm dừng bút và độ cao của từng chữ trong vở Tập viết.
- Tập theo nhóm chữ có nét giống nhau: ví dụ nhóm A, Ă, Â; nhóm O, Ô, Ơ; nhóm U, Ư.
- Ngồi đúng tư thế, cầm bút đúng cách: lưng thẳng, mắt cách vở khoảng 25–30 cm.
- Luyện đều đặn mỗi ngày: 10–15 phút mỗi ngày hiệu quả hơn luyện dồn một buổi dài.
Phụ huynh có thể in bảng chữ cái viết hoa khổ A4 dán ở góc học tập để con nhìn hằng ngày, kết hợp cho con tô theo nét chấm trước khi tự viết. Với học sinh lớn, việc luyện viết chữ hoa giúp trình bày bài kiểm tra sạch đẹp và viết đúng tên riêng, tên địa danh trong các môn Lịch sử, Địa lý.
Câu hỏi thường gặp về bảng chữ cái viết hoa
Bảng chữ cái tiếng Việt viết hoa có bao nhiêu chữ?
Bảng chữ cái tiếng Việt có 29 chữ, mỗi chữ đều có dạng viết hoa và viết thường.
Tiếng Việt có những nguyên âm nào?
Tiếng Việt có 12 nguyên âm đơn: A, Ă, Â, E, Ê, I, O, Ô, Ơ, U, Ư, Y.
Chữ F, J, W, Z có trong bảng chữ cái tiếng Việt không?
Không. Bốn chữ này không thuộc 29 chữ cái tiếng Việt, nhưng vẫn được dùng khi viết từ mượn, tên riêng hoặc thuật ngữ nước ngoài.
Khi nào phải viết hoa?
Viết hoa chữ đầu câu, sau dấu chấm, chấm hỏi, chấm than, khi xuống dòng; viết hoa tên riêng người, địa danh, cơ quan, tổ chức và theo quy định riêng của văn bản hành chính.
Chữ in hoa khác chữ viết hoa ở điểm nào?
Chữ in hoa có nét thẳng, đều như chữ in trên sách; chữ viết hoa là chữ viết tay có nét cong, nét thanh, nét đậm theo mẫu chữ trong nhà trường.
Phím tắt đổi chữ thường thành chữ hoa trong Word là gì?
Bôi đen đoạn chữ và nhấn Shift + F3; mỗi lần nhấn sẽ đổi giữa chữ thường, viết hoa chữ cái đầu và in hoa toàn bộ.
Bảng chữ cái tiếng Việt có chữ nào là phụ âm đôi?
Phụ âm ghép như CH, GH, GI, KH, NG, NGH, NH, PH, QU, TH, TR không nằm trong 29 chữ cái, mà là tổ hợp của các chữ cái đơn.
Kết luận
Bảng chữ cái tiếng Việt viết hoa gồm 29 chữ với 12 nguyên âm và 17 phụ âm. Nắm vững bảng chữ cái, quy tắc viết hoa trong câu, tên riêng và cách gõ chữ hoa có dấu trên thiết bị sẽ giúp bạn viết đúng chính tả và trình bày văn bản chuẩn. Với học sinh, luyện viết chữ hoa đều đặn theo mẫu chữ trong vở Tập viết là cách nhanh nhất để có nét chữ đẹp. Bạn có thể lưu bảng chữ ở trên hoặc in ra để tra cứu mỗi khi cần.
Xem thêm:
