xay-ra-hay-say-ra

Xảy ra hay sảy ra mới đúng chính tả? Nghĩa và mẹo nhớ

XEM NHANH

Xảy ra hay sảy ra mới đúng chính tả là thắc mắc rất hay gặp, vì hai chữ “x” và “s” được nhiều vùng phát âm gần như giống nhau. Câu trả lời ngắn gọn: “xảy ra” là cách viết đúng, còn “sảy ra” là lỗi chính tả. “Xảy ra” là động từ chỉ một sự việc, hiện tượng diễn ra, thường bất ngờ, như tai nạn xảy ra, sự cố xảy ra, chuyện gì đã xảy ra. Trong khi đó, “sảy” là một từ hoàn toàn khác, có nghĩa riêng như sảy thóc, sảy thai, sảy chân, sơ sảy hay rôm sảy. Dưới đây là phần giải nghĩa theo từ điển, bảng phân biệt, mẹo nhớ và bài tập có đáp án để bạn tự kiểm tra.

Xảy ra hay sảy ra, từ nào đúng?

Viết đúng là “xảy ra”; “sảy ra” không có trong từ điển tiếng Việt. Hai cách viết này dễ lẫn vì ở nhiều địa phương phía Bắc và một phần miền Trung, âm “x” và “s” được đọc giống nhau, nên khi viết người ta thường chọn theo cảm tính.

Cách viết Đúng/Sai Ghi chú
Xảy ra Đúng Động từ: sự việc, hiện tượng diễn ra (thường bất ngờ)
Xẩy ra Chấp nhận được nhưng ít dùng Biến thể của “xảy ra”, gặp trong văn bản cũ và lời nói một số vùng
Sảy ra Sai Không có nghĩa, là lỗi nhầm x/s

Xảy ra nghĩa là gì?

“Xảy ra” nghĩa là một sự việc, hiện tượng bỗng nhiên diễn ra hoặc phát sinh, thường ngoài dự tính. Theo Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên), “xảy” là động từ chỉ việc sự việc gì đó bất ngờ diễn ra, và thường được dùng thành tổ hợp “xảy ra”, “xảy đến”. Từ này hay đi kèm các danh từ như sự cố, tai nạn, mâu thuẫn, hỏa hoạn, chuyện, biến cố.

Ví dụ:

  • Vụ va chạm xảy ra lúc 7 giờ sáng.
  • Chuyện gì đã xảy ra với bạn vậy?
  • Mưa lớn khiến ngập úng xảy ra ở nhiều tuyến phố.
  • Nếu xảy ra sự cố, hãy báo ngay cho bộ phận kỹ thuật.
  • Không ai ngờ điều tồi tệ ấy lại xảy đến với gia đình cô.

Một số tổ hợp thường gặp: xảy ra sự cố, xảy ra tai nạn, xảy ra tranh chấp, xảy ra mâu thuẫn, có thể xảy ra, đã xảy ra, đang xảy ra, chuyện xảy ra. Lưu ý cụm “xảy ra” có thể đứng trước hoặc sau danh từ: “sự cố xảy ra” và “xảy ra sự cố” đều đúng.

xay-ra-hay-say-ra-1

“Xẩy” là gì, có khác “xảy” không?

“Xẩy” là một biến thể của “xảy”, cùng nghĩa, xuất hiện nhiều trong văn bản cũ và cách nói ở một số địa phương. Từ điển của Hoàng Phê ghi nhận “xẩy” và dẫn về mục “xảy”. Vì vậy, “xẩy ra” không sai về nghĩa, nhưng trong văn bản hành chính, báo chí và bài viết hiện nay, cách viết phổ biến và được ưu tiên là “xảy ra”. Nếu bạn muốn chắc chắn, cứ chọn “xảy ra”.

Hiện tượng thanh hỏi/thanh ngã hay “ả/ẩ” có biến thể song song như vậy khá thường gặp trong tiếng Việt, ví dụ “sảy thai/sẩy thai”, “sảy chân/sẩy chân”. Điều quan trọng là phụ âm đầu: muốn nói “diễn ra” thì luôn là “x”.

“Sảy” nghĩa là gì?

“Sảy” là một từ có nghĩa riêng, không liên quan đến “diễn ra”, nên không ghép với “ra” để chỉ sự việc phát sinh. Các nghĩa chính của “sảy” (cũng viết “sẩy” ở một số nghĩa) gồm:

  • Sảy (động từ): dùng nia, mẹt hất lên hất xuống cho trấu, rác bay ra khỏi thóc gạo, ví dụ “sảy thóc”, “sàng sảy”.
  • Sảy thai (sẩy thai): thai bị mất, bị tống ra ngoài khi chưa đủ tháng.
  • Sảy chân (sẩy chân): trượt chân, bước hụt, mất thăng bằng; nghĩa bóng là lỡ lầm.
  • Sơ sảy (sơ sẩy): sơ ý, không cẩn thận nên để xảy ra sai sót.
  • Rôm sảy (rôm sẩy): những nốt nhỏ li ti mọc trên da khi trời nóng, ra nhiều mồ hôi.
  • Sẩy (sảy) theo nghĩa mất, lạc: như trong “sẩy đàn tan nghé” hay “sẩy cha còn chú, sẩy mẹ bú dì”.

Thú vị là câu “sơ sảy một chút là xảy ra chuyện” chứa cả hai chữ, mỗi chữ đúng một nghĩa. Từ “sơ sảy” cũng hay bị nhầm với “sơ suất”; nếu cần phân biệt kỹ hơn, bạn có thể đọc bài sơ suất hay sơ xuất.

Bảng phân biệt “xảy” và “sảy”

Cách nhanh nhất để phân biệt là nhìn vào nghĩa: “xảy” chỉ sự việc diễn ra, còn “sảy” gắn với hành động cụ thể hoặc trạng thái riêng.

Viết đúng Viết sai Nghĩa
Xảy ra Sảy ra Sự việc diễn ra, phát sinh
Xảy đến Sảy đến Điều gì đó bất ngờ đến với ai
Sàng sảy, sảy thóc Sàng xảy, xảy thóc Làm sạch thóc gạo bằng nia, sàng
Sảy thai (sẩy thai) Xảy thai Mất thai khi chưa đủ tháng
Sảy chân (sẩy chân) Xảy chân Trượt chân, bước hụt
Sơ sảy (sơ sẩy) Sơ xảy Sơ ý, thiếu cẩn thận
Rôm sảy (rôm sẩy) Rôm xảy Nốt nhỏ trên da khi trời nóng

Mẹo nhớ để không viết sai “xảy ra”

Bạn chỉ cần ba mẹo đơn giản dựa trên nghĩa của từ là gần như không bao giờ nhầm.

  • Thử thay bằng “diễn ra”: nếu câu vẫn đúng nghĩa, hãy viết “xảy ra”. Ví dụ “Sự cố xảy ra bất ngờ” thành “Sự cố diễn ra bất ngờ”.
  • Nhớ cụm “xảy ra sự cố”: hai chữ đầu “x” và “s” đứng cạnh nhau, theo đúng thứ tự “xảy” rồi mới “sự cố”.
  • Gắn “sảy” với hình ảnh cụ thể: hạt thóc trong nia, bước chân trượt, nốt rôm trên da. Không có hình ảnh vật lý như vậy thì không phải “sảy”.

Mẹo thay từ cùng nghĩa này cũng áp dụng được với nhiều cặp x/s khác, chẳng hạn đột xuất hay đột suất, sót hay xót hoặc sát sao hay sát xao.

xay-ra-hay-say-ra-2

Bài tập điền “xảy” hoặc “sảy” (có đáp án)

Hãy điền “xảy” hoặc “sảy” vào chỗ trống, rồi đối chiếu với đáp án bên dưới.

  1. Đã có chuyện gì ___ ra ở công ty sáng nay?
  2. Bà ngồi ___ thóc ngoài sân cho bay hết trấu.
  3. Chỉ cần sơ ___ một chút là hỏng cả mẻ bánh.
  4. Trời nóng quá, bé bị rôm ___ khắp lưng.
  5. Không ai muốn điều không may ___ đến với mình.
  6. Leo dốc trơn, anh ấy ___ chân suýt ngã.
  7. Nếu ___ ra hỏa hoạn, hãy gọi ngay số 114.
  8. Bác sĩ dặn chị cần nghỉ ngơi để tránh nguy cơ ___ thai.

Đáp án:

Câu Đáp án Giải thích
1 xảy Thay được bằng “diễn ra”
2 sảy Hành động làm sạch thóc bằng nia
3 sảy “Sơ sảy” là sơ ý
4 sảy “Rôm sảy” là bệnh ngoài da
5 xảy “Xảy đến”: sự việc bất ngờ đến
6 sảy “Sảy chân” là trượt chân
7 xảy Sự cố phát sinh, thay được bằng “diễn ra”
8 sảy “Sảy thai” là mất thai

Câu hỏi thường gặp

Xảy ra hay sảy ra mới đúng?

“Xảy ra” là cách viết đúng; “sảy ra” là lỗi chính tả do nhầm x/s.

Xảy ra nghĩa là gì?

Là sự việc, hiện tượng diễn ra hoặc phát sinh, thường bất ngờ, ví dụ “tai nạn xảy ra”.

Viết “xẩy ra” có sai không?

Không sai về nghĩa vì “xẩy” là biến thể của “xảy”, nhưng hiện nay nên viết “xảy ra” cho chuẩn và phổ biến.

“Sảy” có nghĩa không?

Có. “Sảy” dùng trong sảy thóc, sàng sảy, sảy thai, sảy chân, sơ sảy, rôm sảy, nhưng không ghép với “ra” để chỉ sự việc diễn ra.

Sảy thai hay xảy thai?

Viết đúng là “sảy thai” (hoặc “sẩy thai”); “xảy thai” là sai.

Sơ sảy hay sơ xảy?

Viết đúng là “sơ sảy” (hoặc “sơ sẩy”), nghĩa là sơ ý, thiếu cẩn thận.

Kết luận

Với câu hỏi xảy ra hay sảy ra, đáp án là “xảy ra”, nghĩa là sự việc diễn ra hoặc phát sinh. “Xẩy ra” là biến thể cùng nghĩa nhưng ít dùng hơn, còn “sảy” là từ khác hẳn, xuất hiện trong sảy thóc, sảy thai, sảy chân, sơ sảy, rôm sảy. Khi phân vân, bạn chỉ cần thử thay bằng “diễn ra” là chọn đúng chữ “x”. Nếu thấy hữu ích, bạn có thể làm lại bài tập vài lần và tham khảo thêm các bài chính tả khác, chẳng hạn dao động hay giao động, hoặc các bài ở danh sách bên dưới.

Xem thêm:

Tin mới nhất
avatar-the-last-airbender
Avatar The Last Airbender: nội dung, nhân vật, số tập
nha-co-5-nang-dau-manga
Nhà có 5 nàng dâu manga: số tập, nội dung, anime, phim
samurai-champloo
Anime Samurai Champloo: nội dung, nhân vật, nhạc phim
game-boom-beach
Game Boom Beach: cách chơi, tài nguyên và chế độ chơi