Cách chơi cờ cá ngựa: luật cơ bản, luật đá ngựa và các biến thể

Cờ cá ngựa chơi được từ hai đến bốn người, mỗi người cầm bốn con ngựa cùng một màu. Bạn chỉ cần bàn cờ hình vuông chia bốn màu, mười sáu quân ngựa và một đến hai viên xúc xắc. Luật cốt lõi gói trong ba việc: tung xúc xắc đúng mặt quy định để đưa ngựa ra khỏi chuồng, chạy hết một vòng quanh bàn theo mũi tên, rồi leo vào dãy ô đích ở giữa phần sân của mình. Ai xếp đủ bốn con vào đích trước thì thắng. Điều khiến nhiều ván tranh cãi là các luật phụ, vì mỗi vùng mỗi nhóm lại chơi một kiểu, nên cách chơi cờ cá ngựa dưới đây tách riêng phần luật ai cũng thống nhất và phần biến thể bạn nên chốt trước khi vào ván.

Cờ cá ngựa là gì và bắt nguồn từ đâu?

Cờ cá ngựa, có nơi gọi là cờ đua ngựa, là phiên bản Việt Nam của trò Ludo. Bàn cờ, số quân và ý tưởng đua bốn màu về đích đều giống Ludo, chỉ khác ở tạo hình quân đầu ngựa và vài luật phụ do người chơi Việt thêm vào.

Ludo lại là bản rút gọn của Pachisi, trò chơi cổ của Ấn Độ dùng bàn hình chữ thập và thả vỏ ốc thay xúc xắc. Sử liệu về hoàng đế Akbar thời Mughal mô tả ông cho lát sân cung điện thành bàn cờ khổng lồ và dùng người thật làm quân. Bước chuyển sang Ludo diễn ra ở Anh: Alfred Collier nộp đơn sáng chế cho trò Royal Ludo tháng 8 năm 1891 và được chấp thuận cuối năm đó, với bàn vuông và xúc xắc sáu mặt. Cùng gốc này còn có Parcheesi ở Mỹ và Parchís ở Tây Ban Nha. Cờ cá ngựa là nhánh Việt Nam của cây phả hệ đó.

Bộ cờ cá ngựa gồm những gì?

Một bộ đầy đủ gồm bàn cờ hình vuông chia bốn khu vực theo bốn màu đỏ, vàng, xanh dương và xanh lá; 16 quân ngựa chia đều bốn màu; một hoặc hai viên xúc xắc sáu mặt, thường kèm cốc lắc.

Mỗi khu vực màu có ba vùng riêng. Chuồng xuất phát là ô tròn lớn nơi bốn con ngựa nằm chờ. Ô xuất phát là ô đầu tiên trên vòng đua. Dãy ô đích là dải ô chạy vào tâm bàn cờ, đánh số từ 1 đến 6 và chỉ ngựa cùng màu mới được vào.

Một điểm ít bài nói thẳng: số ô trên vòng đua ngoài không giống nhau giữa các bộ cờ. Bạn nên đếm trực tiếp trên bàn của mình một lần, vì con số này quyết định ngựa cần bao nhiêu bước mới hết vòng.

Cách chơi cờ cá ngựa cơ bản theo từng bước

Bước 1: Chuẩn bị bàn và chọn người đi trước

Mỗi người chọn một màu, ngồi đúng cạnh bàn mang màu đó và xếp bốn con ngựa vào chuồng. Cả bàn cùng tung một lượt, ai điểm cao nhất thì mở ván, sau đó lượt chơi xoay vòng theo một chiều cố định. Nên thống nhất trước: xúc xắc văng ra ngoài bàn thì lượt đó không tính.

Bước 2: Tung xúc xắc để đưa ngựa ra khỏi chuồng

Ngựa trong chuồng không tự ra được, bạn phải tung đúng kết quả quy định mới đặt được một con lên ô xuất phát.

1. Với một viên xúc xắc: phổ biến nhất là phải ra mặt 6. Nhiều nhóm ở Việt Nam chấp nhận cả mặt 1, quen gọi là ra được “nhất” hoặc “lục”.
2. Với hai viên xúc xắc: ngoài việc có một viên ra mặt 6, các cặp giống nhau như 1-1, 2-2, 6-6 và cặp 1-6 thường cũng được tính.
3. Mỗi lần tung được kết quả ra quân, bạn được tung thêm một lượt, nên có thể vừa đẩy một con ra vừa đi tiếp.
4. Nếu ô xuất phát đang có sẵn ngựa của chính bạn, phải đẩy con cũ đi trước rồi mới đưa con mới ra.

Đây là điểm khác nhau nhiều nhất giữa các vùng: có nhóm chỉ công nhận mặt 6 như luật Ludo quốc tế, có nhóm cho cả mặt 1 để ván chạy nhanh hơn.

Bước 3: Di chuyển ngựa trên vòng đua

Khi đã có ngựa ngoài bàn, bạn đi đúng số ô bằng tổng điểm nhận được.

1. Chiều đi: mọi ngựa chạy theo mũi tên in trên bàn, tất cả người chơi đi cùng chiều. Có bài nói ngược chiều kim đồng hồ, có bài nói cùng chiều, do bộ cờ in khác nhau.
2. Chọn quân để đi: bạn tự chọn dùng điểm cho con nào. Với hai xúc xắc, nhiều nhóm cho tách điểm ra hai con, nhóm khác bắt dồn cả tổng vào một con.
3. Luật cản đường: nếu phía trước có quân đứng chắn và số điểm lớn hơn khoảng cách tới nó, con ngựa đó không được nhảy qua.
4. Hết vòng: ngựa quay lại đúng khu vực màu của mình thì mới được rẽ vào dãy ô đích.

Bước 4: Luật đá ngựa

Nếu số điểm bạn tung đúng bằng khoảng cách từ ngựa của bạn tới một con khác màu phía trước, bạn đi tới ô đó, chiếm chỗ và đá con kia về chuồng. Con bị đá phải tung ra quân lại từ đầu.

1. Bạn chỉ đá được ngựa khác màu, không bao giờ đá ngựa của chính mình.
2. Ngựa đang nằm trong dãy ô đích hoặc còn trong chuồng thì an toàn tuyệt đối.
3. Nước đá chỉ xảy ra khi bạn dừng đúng ô đối thủ đang đứng, đi quá hay chưa tới đều không tính.
4. Đá xong mà quân bạn đứng ngay trước mũi đối thủ khác thì rất dễ bị đá ngược.

Quanh luật đá ngựa, các nguồn nói khác hẳn nhau. Có nơi chỉ cho đá khi đi tới, cấm đá lùi. Có nơi cho một lượt tung đôi đá nhiều con, nơi khác quy định mỗi lần gieo chỉ đá tối đa một con. Cũng có nhóm cho đá chéo. Đây đều là biến thể, không phải luật chuẩn.

Bước 5: Đưa ngựa vào dãy ô đích

Ngựa rẽ vào dãy ô đích của màu mình và leo dần qua các ô số 1, 2, 3 cho tới 6 ở trong cùng. Cách phổ biến nhất là phải tung đúng số bước còn lại thì mới vào được ô tương ứng, tung dư thì con đó đứng yên. Vì phải khớp đúng số, cuối ván hay đảo chiều liên tục.

Bước 6: Điều kiện thắng

Người thắng là người đưa cả bốn con ngựa vào dãy ô đích và xếp kín bốn ô trong cùng, theo thứ tự từ trong ra là 6, 5, 4, 3. Những người còn lại thường đua tiếp để phân hạng.

Bảng tổng hợp các biến thể luật cờ cá ngựa thường gặp

Bảng dưới gom những điểm mà các nguồn hướng dẫn và các nhóm chơi ở Việt Nam mâu thuẫn nhau nhiều nhất. Hãy chốt từng dòng trước ván đầu.

Mẹo chơi cờ cá ngựa để tăng cơ hội thắng

1. Ưu tiên ra quân sớm và ra nhiều con. Có nhiều con ngoài đường đua nghĩa là bạn gần như luôn có nước đi hợp lệ, không phải bỏ lượt oan.
2. Tính khoảng cách trước khi dừng. Nhìn xem có con đối thủ nào phía sau cách bạn đúng 1 đến 6 ô không; nếu có, cân nhắc đi con khác.
3. Ưu tiên đá con đang gần đích. Đá con vừa ra chuồng gây thiệt hại rất ít, đá con đã đi gần hết vòng mới khiến đối thủ mất nhiều lượt.
4. Thả mồi có tính toán. Cố ý để một con ở vị trí dễ bị đá nhằm kéo đối thủ dừng vào ô mà bạn đã có quân chờ phía sau là kiểu bẫy quen thuộc, tương tự khái niệm bait là gì trong game.
5. Chừa khoảng cách đẹp ở cuối ván. Đừng dồn hết quân sát cửa đích, hãy giữ các con ở khoảng cách khác nhau để kết quả nào cũng có con dùng được.

Chơi cờ cá ngựa online trên điện thoại

Không có bộ cờ thật hoặc không đủ người, bạn có thể chơi trên điện thoại. Hai ứng dụng tiếng Việt phổ biến và vẫn được cập nhật:

1. Cờ Cá Ngựa ZingPlay do ZingPlay Vietnam phát hành, có trên Google Play và App Store, hơn một triệu lượt tải trên Android. Hỗ trợ chơi với người lạ, lập bàn riêng mời bạn bè.
2. Cờ cá ngựa – Co ca ngua của QA Studios, hơn năm triệu lượt tải trên Google Play và có bản iOS. Có cả chế độ offline đấu với máy lẫn online cho 2 đến 4 người.

Lưu ý: mỗi ứng dụng cài sẵn một bộ luật cố định, thường là chuẩn Ludo quốc tế chỉ ra quân bằng mặt 6, nên thói quen chơi ở nhà có thể không dùng được. Các game dạng này cũng hay phát mã quà tặng theo sự kiện; nếu bạn quan tâm mảng code game, có thể xem thêm cách nhập code Liên Quân, danh sách code Free Fire hoặc code ZingSpeed Mobile để nắm quy trình nhập mã.

Câu hỏi thường gặp về cách chơi cờ cá ngựa

Tung được mấy điểm thì ngựa mới ra khỏi chuồng?

Phổ biến nhất là phải tung được mặt 6. Nhiều nhóm chơi ở Việt Nam chấp nhận cả mặt 1 lẫn mặt 6, và khi dùng hai viên xúc xắc thì các cặp giống nhau cùng cặp 1-6 cũng được tính là đủ điều kiện ra quân. Các nguồn hướng dẫn không thống nhất ở điểm này nên bạn hãy chốt với cả bàn trước ván đầu.

Cờ cá ngựa chơi được mấy người?

Bộ cờ tiêu chuẩn có bốn màu nên chơi được từ hai đến bốn người, mỗi người một màu. Nếu chỉ có hai người, bạn nên chọn hai màu ở hai góc đối diện để quãng đường hai bên cân bằng.

Ngựa đi theo chiều nào trên bàn cờ?

Bạn đi theo mũi tên in sẵn trên bàn cờ và mọi người chơi đều đi cùng một chiều. Có bài hướng dẫn ghi ngược chiều kim đồng hồ, có bài ghi cùng chiều, nguyên nhân là các bộ cờ được in khác nhau. Hãy nhìn mũi tên trên chính bàn cờ bạn đang dùng.

Ngựa cùng màu có đá được nhau không?

Không, bạn chỉ đá được ngựa khác màu. Khi hai ngựa cùng màu gặp nhau thì tuỳ luật nhà: có nơi cho hai con chồng lên một ô và coi đó là ô an toàn, có nơi coi con phía trước là vật cản.

Có bắt buộc tung đúng số mới đưa được ngựa vào ô đích không?

Đa số nguồn đều nói là có. Bạn phải tung đúng số bước còn lại, thừa một điểm cũng phải bỏ lượt hoặc đi con khác. Một số nhóm chơi thoáng hơn, cho tung dư vẫn xếp vào ô trống gần nhất để ván kết thúc nhanh.

Lời kết

Hy vọng qua bài viết, bạn đã nắm được cách chơi cờ cá ngựa, từ điều kiện ra quân, cách di chuyển, luật đá ngựa cho tới điều kiện về đích và thắng cuộc. Vì mỗi nhóm có thể áp dụng luật khác nhau, hãy thống nhất các biến thể ngay từ đầu để ván cờ diễn ra thuận lợi và công bằng. Nếu bạn thích chơi bản online trên điện thoại, đừng quên ghé chuyên mục tin tức của hoanghamobile.com để đọc thêm các bài hướng dẫn game và mẹo dùng thiết bị hằng ngày.

Xem thêm:

• Tổng hợp 5+ game Trò Chơi Con Mực cực hot trên Roblox
• Tổng hợp các nước cờ độc đáo giúp bạn chiến thắng chơi cờ vua online