Face ID dưới màn hình (under-display Face ID) là hướng phát triển đưa toàn bộ cụm cảm biến nhận diện khuôn mặt xuống nằm ẩn bên dưới tấm nền hiển thị, thay vì chiếm một khoảng khuyết trên màn hình như hiện nay. Mục tiêu cuối cùng là một mặt kính liền mạch tuyệt đối: không “tai thỏ”, không viên thuốc Dynamic Island, trong khi khả năng mở khóa bằng khuôn mặt vẫn hoạt động bình thường. Đây được xem là một trong những bài toán khó nhất của màn hình smartphone, và ngành công nghiệp đã tiến khá gần tới lời giải.
Face ID hiện tại hoạt động thế nào?
Để hiểu vì sao “giấu” Face ID xuống dưới màn hình lại khó, cần biết hệ thống này gồm những gì. Cụm TrueDepth phía trước máy có ba thành phần chính: máy chiếu điểm (dot projector) phát ra hàng chục nghìn điểm hồng ngoại vô hình phủ lên khuôn mặt, đèn hồng ngoại (flood illuminator) chiếu sáng khuôn mặt trong bóng tối, và camera hồng ngoại đọc lại bản đồ điểm để dựng mô hình 3D khuôn mặt. Mô hình này được so khớp với dữ liệu đã đăng ký ngay trên máy. Bạn có thể xem giải thích chi tiết trong bài Face ID là gì.
Vì hoạt động bằng ánh sáng hồng ngoại và cần “nhìn” rõ khuôn mặt, cả cụm cảm biến này xưa nay phải nằm ở một vùng khuyết trên màn hình — từ tai thỏ của các đời đầu đến Dynamic Island hiện tại.
Face ID dưới màn hình là gì?
Với thiết kế under-display, toàn bộ (hoặc một phần) cụm TrueDepth được đặt bên dưới tấm nền OLED. Ở trạng thái bình thường, vùng màn hình phía trên cảm biến hiển thị nội dung như mọi điểm ảnh khác; khi cần xác thực, ánh sáng hồng ngoại sẽ đi xuyên qua chính lớp hiển thị để chiếu và thu tín hiệu từ khuôn mặt. Kết quả là mặt trước của máy chỉ còn màn hình, hoặc chỉ còn một lỗ khoét nhỏ duy nhất cho camera selfie.
Apple đã nộp và được cấp nhiều bằng sáng chế liên quan đến hướng đi này từ vài năm trước, như từng đưa tin trong bài Apple được cấp bằng sáng chế Face ID dưới màn hình. Tuy vậy, tính đến nay hãng chưa đưa công nghệ này lên bất kỳ sản phẩm thương mại nào; thời điểm áp dụng hoàn toàn do Apple quyết định và công bố.
Vì sao đây là bài toán khó?
- Ánh sáng phải xuyên qua màn hình: tấm nền OLED gồm nhiều lớp mạch và điểm ảnh vốn không được thiết kế để cho hồng ngoại đi qua. Truyền không đủ sáng, bản đồ điểm sẽ nhiễu và nhận diện kém chính xác.
- Chất lượng hiển thị vùng cảm biến: để ánh sáng xuyên tốt hơn, mật độ điểm ảnh phía trên cảm biến thường phải giảm — làm vùng đó có thể khác biệt nhẹ so với phần còn lại của màn hình, như đã thấy trên các camera ẩn dưới màn hình đời đầu.
- Chuẩn bảo mật không được phép giảm: nhận diện khuôn mặt dùng cho thanh toán phải giữ nguyên độ chính xác và khả năng chống giả mạo, nên mọi suy hao tín hiệu đều phải được bù lại bằng cảm biến và thuật toán tốt hơn.
Ngành smartphone đã đi đến đâu?
Camera selfie ẩn dưới màn hình (under-display camera) đã xuất hiện trên một số điện thoại Android, đặc biệt là màn hình trong của vài mẫu máy gập cao cấp — bằng chứng rằng việc đặt cảm biến quang học dưới tấm nền là khả thi. Tuy nhiên, giấu cả một hệ thống chiếu — thu hồng ngoại 3D như Face ID phức tạp hơn nhiều so với một camera đơn lẻ, nên các hãng đều đi từng bước: trước tiên là thu nhỏ vùng khuyết, sau đó chuyển dần từng cảm biến xuống dưới màn hình.
Nếu quan tâm các công nghệ phần cứng đang định hình flagship thế hệ mới, bạn có thể đọc thêm về camera khẩu độ thay đổi — một hướng nâng cấp quang học cũng đang quay lại trên các máy cao cấp.
Người dùng được lợi gì khi Face ID ẩn dưới màn hình?
Lợi ích dễ thấy nhất là trải nghiệm hiển thị trọn vẹn: xem phim, chơi game không còn vùng khuyết che nội dung; viền màn hình có thể mỏng đều bốn cạnh. Về lâu dài, giải phóng mặt trước còn mở đường cho những thiết kế mới mà vùng khuyết hiện tại đang giới hạn. Trong khi đó, cách sử dụng không đổi: bạn vẫn nhìn vào máy để mở khóa, xác thực thanh toán hay tự động điền mật khẩu như với Face ID truyền thống. Nếu Face ID của máy bạn đang gặp trục trặc, hãy xem bài lỗi Face ID trên iPhone và cách khắc phục.
Câu hỏi thường gặp
Face ID dưới màn hình là gì?
Là thiết kế đưa cụm cảm biến nhận diện khuôn mặt xuống dưới tấm nền OLED, giúp màn hình liền mạch mà không cần vùng khuyết chứa cảm biến.
Đã có iPhone nào dùng Face ID dưới màn hình chưa?
Chưa. Apple mới sở hữu các bằng sáng chế liên quan; thời điểm thương mại hóa do hãng quyết định và công bố chính thức.
Face ID ẩn dưới màn hình có kém an toàn hơn không?
Chuẩn bảo mật của nhận diện khuôn mặt 3D phải được giữ nguyên; thách thức nằm ở kỹ thuật truyền ánh sáng qua màn hình chứ không phải hạ chuẩn an toàn.
Under-display camera và under-display Face ID khác gì nhau?
Camera ẩn chỉ cần thu ánh sáng khả kiến để chụp ảnh; Face ID ẩn phải cả chiếu lẫn thu hồng ngoại để dựng bản đồ 3D khuôn mặt nên phức tạp hơn nhiều.
Vì sao các hãng muốn giấu cảm biến xuống dưới màn hình?
Để đạt màn hình tràn viền liền mạch tuyệt đối, tăng diện tích hiển thị và mở ra ngôn ngữ thiết kế mới.
Dynamic Island có biến mất không?
Về dài hạn, khi toàn bộ cảm biến nằm dưới màn hình thì vùng khuyết không còn cần thiết; lộ trình cụ thể phụ thuộc công bố của từng hãng.
Kết luận
Face ID dưới màn hình là mảnh ghép cuối của giấc mơ “mặt trước chỉ toàn màn hình” mà ngành smartphone theo đuổi cả thập kỷ. Công nghệ nền tảng đã dần chín, vấn đề còn lại là đạt chuẩn chất lượng hiển thị và bảo mật ở quy mô thương mại. Hãy theo dõi chuyên mục tin tức của Hoàng Hà Mobile để cập nhật khi công nghệ này chính thức xuất hiện trên các sản phẩm mới.
