Chiến thắng Điện Biên Phủ là mốc son chói lọi khép lại 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp của quân và dân Việt Nam. Diễn ra từ ngày 13/3 đến ngày 7/5/1954 tại lòng chảo Điện Biên Phủ, chiến dịch kéo dài 56 ngày đêm dưới sự chỉ huy của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đập tan tập đoàn cứ điểm được xem là mạnh nhất Đông Dương của quân Pháp. Bạn sẽ tìm thấy trong bài viết: bối cảnh lịch sử, diễn biến ba đợt tiến công, kết quả và ý nghĩa của chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” này.
Bối cảnh lịch sử chiến dịch Điện Biên Phủ
Đầu năm 1954, thực dân Pháp triển khai kế hoạch quân sự Nava nhằm xoay chuyển cục diện chiến trường Đông Dương sau nhiều năm sa lầy. Pháp chọn Điện Biên Phủ – một thung lũng lòng chảo rộng lớn ở vùng Tây Bắc – làm điểm quyết chiến chiến lược, tập trung xây dựng một tập đoàn cứ điểm với hệ thống hầm hào, lô cốt kiên cố, được xem là cứ điểm phòng thủ mạnh nhất của Pháp ở Đông Dương lúc bấy giờ. Chiến dịch diễn ra tại lòng chảo Điện Biên Phủ, nay thuộc tỉnh Điện Biên ở vùng Tây Bắc Việt Nam.
Về phía Việt Nam, Bộ Chính trị và Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ, giao Đại tướng Võ Nguyên Giáp làm Tổng Tư lệnh, trực tiếp chỉ huy toàn bộ chiến dịch (theo tư liệu của Báo Nhân Dân). Đây được xác định là trận quyết chiến chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với cục diện toàn bộ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Công tác chuẩn bị và phương châm “đánh chắc, tiến chắc”
Trước ngày nổ súng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đưa ra một quyết định quan trọng: chuyển phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” (26/1/1954). Đây là quyết định khó khăn nhưng sáng suốt – pháo đã kéo vào trận địa phải kéo ra chuẩn bị lại – song giúp bộ đội ta bảo toàn lực lượng, chuẩn bị chu đáo hơn trước khi tiến công, tránh thương vong lớn nếu đánh trong điều kiện chưa chắc thắng.
Song song với công tác chuẩn bị quân sự, hàng vạn dân công hỏa tuyến và thanh niên xung phong từ nhiều địa phương trên cả nước đã tham gia mở đường, kéo pháo vào trận địa, vận chuyển lương thực, đạn dược phục vụ chiến dịch suốt nhiều tháng ròng. Sự đóng góp bền bỉ của hậu phương là một trong những yếu tố quan trọng bảo đảm cho chiến dịch giành thắng lợi.
Diễn biến chiến dịch Điện Biên Phủ qua ba đợt tiến công
Chiến dịch Điện Biên Phủ trải qua ba đợt tiến công lớn, kéo dài 56 ngày đêm:
- Đợt 1 (từ 13/3/1954): Chiều 13/3/1954, quân ta nổ súng mở màn chiến dịch, lần lượt tiến công tiêu diệt các cứ điểm ở phân khu Bắc như Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo, phá vỡ tuyến phòng ngự vòng ngoài của quân Pháp.
- Đợt 2 (từ cuối tháng 3/1954): quân ta đồng loạt tiến công dãy cao điểm phía đông trong khu trung tâm – nơi diễn ra những trận đánh giằng co ác liệt nhất chiến dịch, tiêu biểu là cứ điểm đồi A1 – đồng thời siết chặt vòng vây, khống chế sân bay Mường Thanh, cắt nguồn tiếp tế đường không của địch.
- Đợt 3 (từ đầu tháng 5/1954): quân ta tổng công kích, đánh chiếm các cứ điểm còn lại và đánh thẳng vào khu trung tâm tập đoàn cứ điểm.
Chiều 7/5/1954, quân ta đánh chiếm sở chỉ huy của địch. 17 giờ 30 phút cùng ngày, tướng De Castries – chỉ huy tập đoàn cứ điểm – cùng toàn bộ Bộ Tham mưu bị bắt sống ngay tại hầm chỉ huy, theo tường thuật của Báo Quân đội nhân dân. Đến 24 giờ đêm 7/5/1954, toàn bộ quân Pháp còn lại tại Điện Biên Phủ đã ngừng kháng cự, chiến dịch toàn thắng.
Mốc thời gian quan trọng trong chiến dịch Điện Biên Phủ
Bảng dưới đây tóm tắt các mốc thời gian chính, giúp bạn dễ hình dung trình tự diễn biến của chiến dịch:
| Thời gian | Sự kiện |
|---|---|
| 26/1/1954 | Quyết định chuyển phương châm từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” |
| 13/3/1954 | Mở màn Đợt 1, tiến công phân khu Bắc (Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo) |
| Cuối tháng 3 – tháng 4/1954 | Đợt 2, tiến công các cao điểm phía đông, siết chặt vòng vây |
| Đầu tháng 5/1954 | Đợt 3, tổng công kích khu trung tâm |
| 7/5/1954 | Bắt sống tướng De Castries, chiến dịch toàn thắng |
| 20/7/1954 | Ký Hiệp định Genève, lập lại hòa bình ở Đông Dương |
Kết quả của chiến dịch Điện Biên Phủ
Sau 56 ngày đêm chiến đấu, quân và dân ta đã đập tan hoàn toàn tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, tiêu diệt và bắt sống toàn bộ quân địch đồn trú tại đây, thu toàn bộ vũ khí, phương tiện chiến tranh của đối phương. Đây là thất bại quân sự nặng nề nhất của thực dân Pháp trong toàn bộ cuộc chiến tranh Đông Dương, đánh sập kế hoạch Nava và giáng đòn quyết định vào ý chí xâm lược của Pháp.
Lần đầu tiên trong lịch sử các cuộc chiến tranh thuộc địa, quân đội của một dân tộc thuộc địa đã đánh bại hoàn toàn một tập đoàn cứ điểm phòng ngự kiên cố do một cường quốc phương Tây xây dựng và bảo vệ.
Nguyên nhân thắng lợi
Chiến thắng Điện Biên Phủ là kết quả của nhiều yếu tố. Đó là sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh; nghệ thuật quân sự tài tình, tiêu biểu là quyết định thay đổi phương châm tác chiến kịp thời của Đại tướng Võ Nguyên Giáp; tinh thần chiến đấu dũng cảm, mưu trí và kiên cường của bộ đội ta trên khắp các mặt trận.
Bên cạnh đó, sự đóng góp bền bỉ của hàng vạn dân công, thanh niên xung phong trong việc bảo đảm hậu cần, cùng sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và ý chí quyết chiến, quyết thắng đã làm nên chiến công vang dội này.
Ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Điện Biên Phủ
Chiến thắng Điện Biên Phủ có ý nghĩa lịch sử to lớn đối với dân tộc Việt Nam và phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới:
- Kết thúc thắng lợi 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954) của nhân dân Việt Nam.
- Trực tiếp dẫn tới việc ký kết Hiệp định Genève ngày 20/7/1954, lập lại hòa bình ở Đông Dương; lần đầu tiên các quyền dân tộc cơ bản – độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ – của Việt Nam được khẳng định trong một điều ước quốc tế.
- Cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của các nước thuộc địa ở châu Á, châu Phi, trong đó có nhiều quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á, góp phần mở đầu cho quá trình sụp đổ của hệ thống thuộc địa kiểu cũ trên thế giới.
Chiến thắng được nhà thơ Tố Hữu ca ngợi là chiến công “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, trở thành biểu tượng cho ý chí quật cường của dân tộc Việt Nam, được nhiều tư liệu lịch sử ghi nhận (xem thêm trên Wikipedia).
Câu hỏi thường gặp về chiến thắng Điện Biên Phủ
Chiến thắng Điện Biên Phủ diễn ra vào thời gian nào?
Chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra từ ngày 13/3 đến ngày 7/5/1954, kéo dài 56 ngày đêm.
Ai là Tổng Tư lệnh Chiến dịch Điện Biên Phủ?
Đại tướng Võ Nguyên Giáp được Bộ Chính trị và Chủ tịch Hồ Chí Minh giao làm Tổng Tư lệnh, trực tiếp chỉ huy chiến dịch.
Phương châm tác chiến của chiến dịch Điện Biên Phủ là gì?
Từ ngày 26/1/1954, quân ta chuyển phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.
Chiến dịch Điện Biên Phủ gồm mấy đợt tiến công?
Chiến dịch gồm ba đợt tiến công lớn, bắt đầu ngày 13/3/1954 và kết thúc thắng lợi vào đêm 7/5/1954.
Ai là chỉ huy quân Pháp tại Điện Biên Phủ?
Tướng De Castries là chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ của quân Pháp; ông cùng toàn bộ Bộ Tham mưu bị quân ta bắt sống vào chiều 7/5/1954.
Chiến thắng Điện Biên Phủ dẫn tới sự kiện lịch sử nào?
Chiến thắng trực tiếp dẫn tới việc ký kết Hiệp định Genève ngày 20/7/1954, lập lại hòa bình ở Đông Dương.
Ý nghĩa lớn nhất của chiến thắng Điện Biên Phủ là gì?
Chiến thắng kết thúc thắng lợi 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp, khẳng định các quyền dân tộc cơ bản của Việt Nam và cổ vũ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc trên thế giới.
Kết luận
Tóm lại, chiến thắng Điện Biên Phủ (13/3 – 7/5/1954) là mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Việt Nam, khép lại 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp và mở đường cho Hiệp định Genève được ký kết ngày 20/7/1954. Dưới sự chỉ huy của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, quân và dân Việt Nam đã làm nên chiến công “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, để lại bài học sâu sắc về ý chí độc lập, tự cường và tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc.
